65ابن زبير همانند اسب و سوسمار است، اگر او را ديدى ميخ كوبش كن، مگر اينكه از تو صلح بخواهد. پس از او بپذير و تا ميتوانى جلوى خونريزى قومت را بگير.» 1
مكه در دورۀ يزيد
واليان اموى در مكه
در زمان خلافت يزيد، گروهى والى مكه شدند كه عبارت بودند از: عمرو بن سعيد بن عاص، وليد بن عتبۀ بن ابوسفيان، عثمان بن محمد بن ابوسفيان، حارث بن خالد بن عاص، عبدالرحمان بن زيدبن خطاب بن نفيل العدوى، برادرزادۀ عمربن خطاب و يحيى بن حكيم بن صفوان بن اميۀ بن خلف جمحى. 2
طبرى ولايت عمرو بن سعيد را نيز در اخبار سال 60 ق. آورده است: «عمرو بن سعيد در اين سال، در همان حال كه والى مكه و مدينه بود، براى مردم حج گزارد و يزيد بن معاويه او را در ماه رمضان و پس از عزل وليد بن عتبه، والى مدينه گردانيد.» 3
آخرين والى يزيد در مكه، يحيى بن حكيم بن صفوان بود. در آن زمان عبدالله بن زبير همواره با وى مقيم مكه بود. پس از آن، يحيى بن حكيم براى وى ميانجيگرى كرد. حارث بن خالد بن عاصبن هشام بن مغيره در نامهاى به يزيد نوشت كه او با عبدالله بن زبير ارتباط دارد. يزيد نيز يحيى بن حكيم را عزل كرد و حارث بن خالد را بر مكه گمارد، ولى ابن زبير نگذاشت كه براى مردم نماز بگزارد. خالد در منزل خود براى نزديكانش نماز مى خواند و مصعب بن عبدالرحمان، به فرمان ابن زبير در مسجدالحرام براى مردم نماز ميخواند. وضع به همين منوال بود تا اين كه يزيد بن معاويه، حصين بن نمير را به سركوبى ابن زبير فرستاد و در اين هنگام بود كه به دنبال مرگ يزيد، با عبدالله بن زبير بيعت شد و او در مكه براى مردم نماز خواند. 4
-يزيد و مخالفان حكومت اموى در مكه
زمانى كه يزيد به خلافت دست يافت، در نخستين فرصت، از وليد بن عتبه، حاكم خود در مدينه خواست از مردم مدينه براى خلافتش بيعت بگيرد و براى اين كار از حسين بن على (ع) شروع كند. با بررسى منابع اين دوره، درمييابيم كه همۀ تلاش يزيد براى آن بود تا در اسرع وقت از مخالفان خود در حجاز بيعت بگيرد. 5
اهميت اين مسأله براى يزيد از اين جهت بود كه اگر كمترين فرصتى به مخالفانش ميداد، آنها اين امكان را مييافتند كه مخالفتشان را آشكار كنند و با توجه به اينكه يزيد مشروعيت چندانى نزد مسلمانان نداشت، مخالفان ميتوانستند همراهى گستردۀ مردم را به دست آورند. جدّيترين مخالفان يزيد در اين زمان حسين بن على و عبدالله بن زبير بودند كه پذيراى خلافت يزيد نبوده و خود را شايستهتر از وى براى احراز منصب خلافت ميدانستند.
-حسين بن على (ع)
يزيد به وليد بن عتبه، حاكم مدينه تأكيد كرد پيش از آنكه فتنهاى پديد آيد، از مخالفان بيعت بگيرد و اگر بيعت نكردند، گردن آنها را بزند. 6وليد درخواست او را نامعقول خواند و با اشاره به حسين بن على (ع) گفت: من چگونه ميتوانم اين كار او را