54«خدايا! مرا يك چشم به هم زدن به خودم وا منه و از من امور شايستهاى را كه عطا كردهاى دريغ مدار.»
ابوخيثمه درسال 25 هجرى، در اواخر خلافت عمر، از دنيا رفت و در بقيع، مقبرۀ عمومى شهر مدينه مدفون گرديد.
24. ابى بن كعب، سيد القرّاء
او از فضلا و فقهاى صحابۀ پيامبر (ص) و كاتب وحى نبى بوده و استاد مسلّم قرآن؛ در حفظ، قرائت، تفسير و در ارائۀ آراى پيامبر (ص) بوده است.
ابى بن كعب، از جملۀ دوازده نفرى است كه درعقبه با پيامبر بيعت كرد و در تمهيد زمينۀ ورود آن حضرت به مدينه، تلاشهاى بسيار كرد.
ابى بن كعب، خود نقل كرده است كه: «پيامبرخدا (ص) از من پرسيد: كدام آيه از كتاب خدا نزد تو بزرگتر و كريمتر است؟
گفتم: آيۀ: (اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ. . .) ، (آيۀ الكرسى) .
پيامبر در اين هنگام، دستى به سينهام زد و فرمود: يا ابا المنذر، اين علم تو راگوار باد! از اين زمان، او به اين كنيه (ابوالمنذر) معروف گرديد.» 1
ابى بن كعب نقل كرده كه: «عصر روز سقيفه، به جمعى از انصار برخوردم. پرسيدند: از كجا مىآيى؟
گفتم: از نزد اهل بيت پيغمبر (عليهم السلام) .
گفتند: درچه حالى بودند؟
گفتم: جمعيتى كه خانۀ ايشان محل فرود آمدن جبرئيل و خوابگاه پيغمبر خدا بود و اكنون وحى از خانۀ ايشان قطع شد و حق مسلّم آنها از دست رفته، چگونه ميتوانند باشند؟ اين جمله را ابى نقل كرد وگريست و كسانى كه حاضر بودند نيز به سختى گريستند.
و نيز نقل كرده كه چون سورۀ (
لَمْ يَكُنِ الَّذينَ كَفَرُوا . . .) 2نازل شد، جبرئيل عرضه داشت: يا رسول الله، خداوند امر فرموده است اين سوره را به ابى بياموزى! ابى گفت: يا رسول الله، خداوند مرا نام برد؟ فرمود: آرى، سپس گريست. از وى پرسيدند: خوشحال شدى؟ گفت: چرا خوشحال نشوم با آنكه خدا فرموده است: از فضل و رحمت پروردگار بايد خوشحال شوند.»
ابى بن كعب، مؤيد به روح القدس
در ميان صحابۀ پيامبر (ص) ، تعداد انگشت شمارى هستند كه مؤيد به روح القدس بودهاند؛ ازجملۀ آنها همين شخصيت بلند آوازه است كه پيامبر در حقش فرمود: «
يَا اُبَيّ مَا زِلت مُؤَيّداً بروح القدس» ؛ 3«اى ابى، تو همواره مؤيد به روح القدس هستى.»
علت مؤيد بودن او به روح القدس، انس هموارۀ او با قرآن بوده است. كه خودش نقل كرده است:
«و عن أُبيّ بن كعب أنّ رسول الله (ص) قال: مثل القرآن في قلب المؤمن فكما أنّ هذا المصباح يستضاء به» 4
«از ابى بن كعب نقل شده كه پيامبر گرامى اسلام فرمودند: داستان و مثل قرآن درقلب مؤمن، مانند چراغى است كه به وسيلۀ آن نور حاصل مى گردد.»
ابى بن كعب، راوى خبير و آگاه نبى