42كنار امير مؤمنان بود و پس از شهادت آن حضرت، به مدينه بازگشت و در آغاز امامت امام حسين (ع) سال 61 هجرت، در مدينه دار فانى را وداع گفت و در بقيع مدفون گشت.26
18. ابو رافع
در نام وى اختلاف است؛ بعضى او را طالب و برخى خزيمه خوانده‌اند.27 كنيۀ وى ابو رافع است. خاندانش از سابقين وپيشگامان اسلام‌اند. خاندان ابو رافع از برترين خانواده‌هاى شيعه‌هستند كه به نام وى به عنوان «آل ابى‌رافع» شهرت يافته‌اند.
مسلمانى ابو رافع، در همان روزهاى نخستين رسالت روى داد. او دو بار هجرت كرد؛ هجرت به حبشه و هجرت به مدينه. در تمام جنگ‌ها، در كنار پيامبر (ص) و ملازم ركاب آن حضرت بوده است. جنگ‌هاى احد، بدر، خندق و حنين از جنگ‌هايى است كه نام وى در شمار مجاهدان آن صحنه‌ها، به صورتى پررنگ ثبت شده است.
نماز بر دو قبله
روزى‌كه پيامبر (ص) در مسجد قبلتين (15 شعبان) در حال نماز ظهر، مأمور به تغيير قبله شد، ابورافع در كنار آن حضرت حضور داشت و بر دو قبله نماز گزارد.
در كنار على (ع)
بعد از رحلت پيامبرخدا (ص) ملازم على (ع) بود و همراه آن حضرت به كوفه رفت و خزانه‌دار كوفه شد.
ماجراهاى فراوانى در بارۀ ابو رافع و خزانه‌دارى بيت‌المال على (ع) در كتب تاريخى مطرح شده است.28
بعد از شهادت امام على با امام حسن مجتبى8 به مدينه بازگشت. او از نخستين دانشمندان شيعه محسوب مى‌شد. كتاب «السنن و الأحكام و القضايا» از تصنيفات او است كه روايات آن را از حضرت على7 نقل مى‌كند. عبدالله و على نيز از فرزندان او هستند و از اصحاب و ياران با وفاى على7 به شمار رفته‌اند. كتاب «قضايا اميرالمؤمنين» از تصنيفات عبدالله است و على بن ابى‌رافع نيز كتاب‌هاى بسيارى در فنون فقه نگاشته است.29 كتاب‌هايى در «وضو» و «صلاۀ» از نوشته‌هاى او است.
مرگ ابو رافع و دفن وى در بقيع
به نوشتۀ فاكهى، ابو رافع در سال 58 هجرت از دنيا رفت و در قبرستان بقيع به خاك سپرده شد.
«توفّي في المدينة في نفس العام الذي استشهد فيه الامام أميرالمؤمنين و دفن بالبقيع.»30
«در مدينه، در سالى كه على (ع) به شهادت رسيد وفات يافت و در بقيع مدفون گرديد.»
19. جَبَلۀ بن عمرو انصارى (ساعدى)
او از ياران بزرگ و با فضيلت پيامبر بود و از فقهاى صحابه به شمار مى‌آمد.
«كان جبلة بن عمرو فاضلاً من فقهاء الصحابة.»31
«جبلۀ بن عمر از افراد فاضل و از فقهاى صحابۀ پيامبر بود.»
در كنار پيامبر، در جنگ‌هاى فراوان، از جمله بدر و احد و خندق و. . . حضور داشت و كلمات نورانى پيامبر را فرا مى‌گرفت و از پيامبر در بارۀ مفاهيم و محتواى آيات مى‌پرسيد و آن‌ها را در سينۀ خود حفظ مى‌كرد. به حق او از فقهاى صحابۀ پيامبر بود.
در جبهه على (ع)
پس از رحلت پيامبر (ص) ، جبلۀ بن عمرو از على (ع) جدا نشد و در جبهۀ آن حضرت قرار گرفت. «با آن حضرت به كوفه رفت و در نبردهاى جمل، صفين و نهروان حضور فعّال داشت.»32
او از منتقدان ماجراى سقيفه بود و همواره از مظلوميت و حقانيت على (ع) سخن مى‌گفت.