94اما «حجره و مرقد شريف» ؛ مهمترين چيزى كه وى در مورد آن نوشته، اين است كه: با سنگ مرمر از پايين تا سقف پوشيده شده است. درسفر نامۀ ابن جبير آمده است كه تنها يك سوم پايين آن با سنگ مرمر پوشيده شده و پيرامون آن را ضريحى چوبين با دو در احاطه كرده است؛ يكى از آن درها در غرب و ديگرى در شمال بوده اما قبر شريف آن حضرت داراى ديوارى يكپارچه و بدون در است و بر آن پارچۀ زيبايى آويزان شده است كه البته بزرگ و دراز نيست و در سال يكبار تعويض مىشود.
در گوشۀ حجرۀ شريف، آنجا كه ديوارهاى غربى و جنوبى به هم پيوند مىخورند، صندوقى چوبين در داخل ديوار قرار گرفته كه در برابر سر مبارك پيامبرخدا (ص) واقع است و اين همان صندوقى است كه ابن جبير پيشتر از آن ياد كرد. اين صندوق در آتش سوزى مسجد سوخت و از آن چيزى نماند جز نقرهاى كه صندوق با آن تزيين شده بود و آن را بعد از بازسازى، با طلا، محكم بر روى صندوق چسباندهاند و بقاياى صندوق سوخته را در داخل همان صندوق جديد قرار دادند و در جاى پيشين گذاشتند.41
مخزن روغن
در بخش شمالى فضايىكه حرم را در ميان گرفته، خانهاى است مربع با بنايى تازه كه به عنوان مخزن مورد استفاده قرار مىگيرد. ابن جبير آن را در سفرنامهاش «قبّۀ الزيت» يا مخزن روغن ناميده است.42 او مىنويسد: اين مخزن در همان منطقه است و در واقع دستيابى به آن، به سبب آنكه در وسط قرار دارد، ممكن است كار برد آن، تهويۀ هوا براى اشياى داخل مخزن و در درجۀ اول حفظ حرم به هنگام آتش سوزى يا تخريب بنا باشد.43
اما از درهاى حرم، چهار باب آن باز مىشود؛ دو باب در ضلع غرب؛ مانند «باب السلام» و «باب الرحمه» و دو در ديگر در ضلع شرق؛ مانند «باب جبرئيل» و «باب النساء» . در اين ميان، نام دو در همچنان محفوظ مانده و به همان نامهايى است كه در سفرنامۀ ابن جبير آمدهاست؛ يعنى باب الرحمه و باب جبرئيل و دو باب ديگر كه «باب الخشيه» و «الرجاء» نام داشتهاند به «باب السلام» و «النساء» تغيير يافتهاند.
در آنجا باب ديگرى درسمت شرقى حرم قرار دارد كه ما را به شكافى در زمين با پلهاى به سوى حجرههاى پيامبر (ص) در سمت جنوب هدايت مىكند. گفته مىشود آنها خانهها واتاقهاى همسران پيامبرخدا (ص) بودهاست اما عبدرى از اين موضوع مىگذرد؛ زيرا حجرۀ عايشه همان حجرهاى است كه منبر پيامبر (ص) و ابوبكر و عمر در آنجا قرار دارند و حجرههاى باقىمانده نيز در توسعۀ دوران وليد ابن عبدالمك به حرم ملحق شد.
و عبدرى در آن موضوع (پرداختن به آن در) محق است. اگر اخبار مورخان مبنى بر اينكه حجرههاى همسران پيامبر (ص) به فرمان وليد داخل حرم شده متواترباشد.44
دليل نپرداختن عبدرى به آنچه كه مردم نقل مىكنند، اولاً: گسترۀ آگاهى او است؛ (همانگونه كه پيش از اين گفتيم) و ثانياً: كوشش و سعى اوست بر رسيدن به يقين و ثابت شدن آنچه كه نقل مىكند و لذا حكم او، حكمى عقلى و دقيق است. همانگونه كه او نظر ما را دراينكه اين باب، خوخۀ ابوبكر مذكور در حديث نيست45 و شايد جالب و شگفت انگيز باشد كه ببينيم، خانهاى كه در سفرنامۀ ابن جبير از آن به «خانۀ ابوبكر» ياد شده، در سفرنامۀ عبدرى - پس از گذشت يك قرن - به حجرههاى همسران پيامر (ص) رسيده است و اين قضيه براى ما اين اختلاف را كشف مىكند كه شيوع برخى از اخبار به معناى درستى آن نيست بلكه نقلى است ميان عوام وتكرارى بى تحقيق است.