119پروردگار نمىفرمايد به خدايى ايمان بياوريد كه به شما تعالى و بالندگى و عزّت و كرامت داد، بلكه مىفرمايد: گرسنگىِ شما را برطرف ساخت. پس گرسنگى و فقر عامل اصلى همۀ نابسامانىها؛ از جمله بىدينى و قانونگريزى است بلكه معيشت مناسب و اقتصاد قابل قبول، موجب گرايش مردم مسلمان به دين و رعايت ملاحظات دينى خواهد شد. اين موضوع بسيار مهم است.
اگر اميرالمؤمنين بعد از پيامبر9 عهدهدار امور مىشدند، كارها وفق مراد خدا وپيامبر پيش مىرفت و امور سامان مىگرفت ونارسايىها با برنامهريزىهاى على7 مرتفع مىگشت؛ زيرا امام اميرالمؤمنين7 اهل برنامهريزى بودند. بهترين سند براى اثبات اين ادعا، نهج البلاغه است.
بخشى از برنامههاى اميرالمؤمنين براى حكومت، كه از فرمان تاريخى به مالك اشتر گرفتهايم، به شرح زير است :
1.
ايجاد اشتغال در جهت افزايش توليد و قطع وابستگى و كاهش واردات و افزايش صادرات. 2.
عمران شهرها و روستاها در راستاى تقويت توليد و كمكردن جاذبۀ شهرنشينى. 3.
ترميم راههاى موجود و ايجاد راههاى جديد وتوسعۀ آنها و ايجاد كاروانسراها و چاپارخانهها به منظور تقويت ارتباطات سهلتر شهرها و روستاها با مركز. 4.
توسعۀ تجارت جهت تشويق توليد و صادرات و تحكيم قدرت اقتصادى بخش خصوصى. 5.
ايجاد كارگاههاى توليدى جهت توليد سلاحهاى سبك و نيمه سبك. 6.
توليد انبوه اسبهاى رونده و قوى در مسير تقويت نيروهاى رزمى و آمادگى دايمى. 7.
تعليم و تدريب و آموزش نظامى با تشكيل كلاسهاى آموزش تئورى و آموزشگاهها و دانشكدههاى فرماندهى و ستاد جهت آموزش فرماندهان ارشد نظامى. 8.
تأسيس دانشگاهها و دانشكدهها و پژوهشكدههاى مختلف در جهت فناورى علمى در زمينههاى مختلف. 9.
تأسيس مدارس در اقصى نقاط كشور درجهت سوادآموزى عمومى و پايان دادن به بىسوادى. 10.
توسعۀ كشاورزى و دامدارى در جهت توليد انبوه محصولات كشاورزى و دامى به منظور خود كفايى و نيل به صادرات. 11.
اعزام هيأتهاى فرهنگى و تبليغى به كشورهاى دور و نزديك، همراه با پيام در جهت معرفى اسلام به مردم تشنۀ عدالت. 12.
رفع بيمارى با تأسيس بيمارستان در نقاط مختلف كشور و ترويج بهداشت عمومى. 13.
تخصيص زكات در سير الهى، در جهت فقرزدايى و ايجاد تمايل در غير مسلمانان براى پذيرش اسلام. 14.
كمك درجهت ساخت مساجد در نقاط مختلف و تشويق مردم در اين راه. 15.
ساخت برج و باور در مرزها و ايجاد پادگانها در نقاط مرزى و انجام گشت دائم در پاسدارى از مرزها به منظور حفاظت دائمى از تماميت ارضى و برگزارى مانورهاى مرتب در جهت آمادگى دفاعى دائمى و ايجاد ترس در دل دشمن. 16.
ايجاد كلاسهاى آموزش قضاوت، در تكميل برنامۀ نيل به عدالت اجتماعى. 17.
رسيدگى بهامور اقليتهاى مذهبى وتوجه به رفاه آنها در راستاى گرايش آنها به اسلام. 18.
تشويق دائمى مردم به كار و تلاش و توليد، با ايجاد زمينههاى آن و تقويت توليد. 19.
ايجاد يك سازمان نيرومند اطلاعات مردمى در جهت كشف توطئههاى خارجى و خنثى كردن اقدامات خرابكارانه و شناسايى عوامل داخلى آنها. 20.
بها دادن به علما و دانشمندان و علم، با احترام به آنها و ارتباط پيوسته با ايشان و تشويق و تقويت آنان در نشر آثار علمى و دانش جامعه. 21.
ارتباط با كشورها و قدرتها و انعقاد قرار داد صلح و عدم تجاوز و در عين حال آمادگى كامل و زير نظر داشتن دشمن و عدم اعتماد به او.