106مطالبۀ فدك
به گفتۀ روايات، خواستههاى حضرت فاطمه3 از دولت وقت، منحصر به «فدك» نبود، بلكه ارث خود از پيامبر اكرم9، فَىْء، فدك و بازماندۀ خمس خيبر را نيز طلب مىنمود.
بخارى با سلسله اسنادش از عايشه روايت كرده كه گفت :
«إنَّ فاطِمَۀَ3 بِنْتَ النَّبىّ9، أرْسَلَتْ إلى أبى بَكْرٍ تَسْألُهُ ميراثَها مِنْ رَسُولِ اللهِ9 مِمّا أفاءَ اللهُ عَلَيْهِ بِالْمَدينۀِ وَفَدَكَ، وَ ما بَقِىَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرٍ» .
«فاطمه دخت پيامبر، كسى را نزد ابوبكر فرستاد وميراث خود را از پيامبر، از آنچه خداوند براى او «فَىْء» قرار داده، از فدك و از بازماندۀ خمس خيبر طلب كرد.»
ابوبكرگفت: پيامبر فرموده است : «ما ارث نمىگذاريم، آنچه از ما بماندصدقه است . . . »
ابوبكر از اينكه چيزى از آنها را به فاطمه بدهد امتناع كرد، پس فاطمه بر او خشم كرده، قهر نمود و تا زنده بود با او سخن نگفت.
وقتى وفات يافت، على7 او را شبانه دفن كرد و خود بر او نماز گزارد و ابوبكر را از اين امر آگاه نكرد .51
ابن ابى الحديد مىنويسد :
«مردم خيال مىكنند كه حضرت فاطمه3 تنها ميراث و نحلۀ خود را از ابوبكر مطالبه مىكرد، ولى من در احاديث يافتم كه وى مطالبۀ سوّمى نيز داشت كه آن را نيز ابوبكر دريغ نمود و آن سهم ذوى القربى بود.» 52
البته حضرت فاطمه3 دو مطالبۀ ديگر نيز داشت و آنها عبارت بودند از :
1(
صدقات پيامبر2 9) سهم وى از غنايم جديدكه در اختيار حكومت بود. صدقات پيامبر :
بحث در بارۀ صدقات پيامبر9 زمان گستردهاى را مىطلبد، در اينجا تنها به يك قلم از آنها اشاره مىكنيم و آن اموال «مُخَيرِيق» يهودى بود كه همهاش را در اختيار پيامبر قرار داد و حضرت آنها را جزو صدقات خود نمود.
اموال او شامل: دلال، برقه، اَعواف، صافيه، مَيثب، حُسنى و مَشرَبۀ امّ ابراهيم بود .53
ابن شبّه با سلسله اسنادش نقل كرده كه حضرت فاطمه3 كسى را نزد ابوبكر فرستاد وميراثش را از فَىء، فدك، باقيماندۀ خمس خيبر وصدقات پيامبرطلب كرد .54
با توجه به نمادين بودن بحث «فدك» ، بسيار طبيعى بود كه حضرت فاطمه3 از غنايم جديدى كه در اختيار خليفه قرار مىگرفت، حق خود را مطالبه كند.
ارزش ريالى فدك
محدّثان، مفسّران و مورّخان حامى مكتب خلافت، كوشيده اند ارزش ريالى فدك را بسيار پايين نشان دهند و گفتهاند كه خليفۀ دوم نصف فدك را از اهالى فدك به 000/50 درهم خريد .55
اين ادّعا يقيناً بىپايه است؛ زيرا :
اوّلاً: به نصّ آيات قرآن، تمام فدك در اختيار پيامبر بود، نه نصف آن.
ثانياً: پيامبر9 درآمد فدك را به اهالى فدك ساليانه به 24000 دينار (معادل 000/240 درهم) مقاطعه كرده بود .56
ثالثاً: درآمد ساليانۀ فدك به 000/70 دينار (معادل000/700 درهم) مىرسيد .57
رابعاً: نخلهاى فدك، با همۀ نخلستانهاى كوفه برابرى مىكرد .58