89ژاپنى‌ها، به منظور جلب محبّت ارواح مردگان يا «الهه» ، نخست با تقديم هداياى مادى؛ چون قربانى و نذورات و كم‌كم مادى و معنوى، چون انجام كارهاى نيك، مناسكى انجام مى‌دادند! از جملۀ مناسك، آيين « شينتو» آن بود كه براى بازداشتن باران زيان بخش يا دوام يك عمارت و ديوار، به قربانى كردن انسان دست مى‌زدند!9
مصريان عادت داشتند زيباروترين دختران خود را به عنوان هديه و قربانى به رود نيل نثار كنند تا از فيض آب، در كشت محصولات خود بيشتر بهره‌مند گردند. اين‌گونه قربانى‌ها در ميان فينيقيان، كنعانيان، مردم روم و ديگر ملل باستان، رواج كامل داشت.10
نخل مقدسى در نجران بود كه نذرها را به صورت سلاح و پارچه و لباس بر آن مى‌آويختند.11
قربانى شتر و گوسفند در مكه، در كنار انصاب و بت‌هاى مختلف كه بت يا قربانگاه بود، رواج داشت.12
قرآن مجيد هم در ترسيم وضعيت قربانى دادن مشركان مى‌فرمايد:
«بت‌پرستان، سهمى از زراعت و چهارپايان خود را براى خدا و سهمى را نيز براى بت‌ها قرار مى‌دادند.»13
همچنين اعراب جاهلى، هرگاه شترى (يا گاو و گوسفندى) را براى خدا قربانى مى‌كردند، با خون آن، كعبه را مى‌آغشتند. مسلمانان ناآگاه هم، آهنگ چنين كارى داشتند كه پيك وحى اين آيه را آورد:14
«لَنْ يَنالَ اللهَ لُحُومُها وَ لاَ دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُم. . .» 15
«گوشت و خون قربانى هرگز به خدا نمى‌رسد؛ بلكه آنچه به او مى‌رسد، پرهيزكارى شماست!»
آنچه از تاريخ برمى‌آيد، اين است كه مهم‌ترين آداب و مناسك قبيله‌هاى عرب جاهلى -در عين بت‌پرستى - «آداب و رسومى چون تعظيم كعبه، طواف، حج و عمره، وقوف در عرفات، وقوف در مزدلفه، قربانى شتران و تلبيۀ حج و عمره از زمان حضرت ابراهيم در ميان ايشان باقى مانده بود و در همين آداب هم حق و باطل را به هم آميخته بودند» .16
در بين اين مناسك، آيين تقديم قربانى از جايگاه و اهميت خاصّى برخوردار بوده و بيشترين مايۀ تقرّب با خدايان را همين عمل قربانى مى‌دانستند.
اسلام، با پالايش مناسك حج از آداب خرافى و بت‌پرستى، و با دميدن روح خدايى و يگانه پرستى، آن را وارد در احكام امضايى خود كرد و الگو پذيرى از جانفشانى‌ها و فداكارى‌هاى حضرت ابراهيم (ع) و تمرين و نمايش صحنه‌هاى ماندگار آن پيامبر را در دستور كار و برنامه‌هاى دينى مسلمانان قرار داد.
قربانى در قرآن:
حكم قربانى در قرآن، در سوره‌هاى بقره، حج و مائده آمده است. هر سه از سوره‌هاى مدنى هستند. سورۀ بقره در سال اول هجرت و سورۀ حج در حدود سال ششم مصادف با عزيمت ناموفّق پيامبر اسلام به سفر حج، و سورۀ مائده در سال پايانى عمر شريف آن حضرت نازل شده است.
قرآن كريم در آياتى مى‌فرمايد:
* «وَ أتِمُّوا الحَجَّ وَ العُمرَةَ لِلّهِ فَإنْ اُحْصِرْتُم فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ. . . فَإذا أمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إلَي الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ. . . 17
«اعمال حج را با قصد قربت به پايان رسانيد و اگر در تنگنا قرار گرفتيد، آنچه از قربانى فراهم شود [سر ببريد]. . . پس هر كس با پايان يافتن عمره، حج تمتّع را با اطمينان خاطر آغاز كند، آنچه از قربانى براى او ميسّر باشد [ذبح كند].»
*وَ أذِّنْ فِي النّاسِ بِالْحَجِّ يَأتُوكَ رِجالاً وَ عَلي كُلِّ ضامِرٍ يَأتينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَميقٍ. لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللهِ فِي أيّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلي ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهيمَةِ الاَنْعامِ فَكُلُوا مِنها وَ أطْعِمُوا البائِسَ الفَقيرَ.18
«مردم را به حج فراخوان؛ تا پياده، يا سوار بر مركب‌هاى لاغر اندام، از راه‌هاى دور به سوى تو آيند؛ تا سودهاى خود را شاهد باشند؛ و در روزهاى تعيين شده، نام خدا را بر چهارپايانى كه به آنان داده است، بگويند؛ سپس از گوشت آن‌ها بخوريد و به فقير و بينوا نيز بخورانيد.»