103«اينجانب شخصاً از شهردار مكه، دكتر اسامه البار در مورد توسعۀ جديد مسعى پرسيدم و او پاسخ داد: اظهارات افراد مسن در مورد حدود واقعى مسعى، در صورت‌جلساتى تنظيم شده و در شهردارى محفوظ است و طرح جديد توسعه، از محدودۀ آن خارج نشده است.»
* بنا به گزارش روزنامۀ پيش‌گفته دكتر عبدالله بن محمد امين شنقيطى، استاد دانشگاه اسلامى در بارۀ توسعۀ مسعى گفت:
«اينجانب جزو كسانى هستم كه طى دو مرحلۀ متوالى براى توسعۀ جديد تلاش كرده‌ام و از آغاز، تلاش داشتم كه علما و روحانيون، پيش از آغاز عمليات احداث مسعاى جديد، نظر خود را اعلام نمايند.»
سخنان عبدالله بن منيع در بارۀ توسعۀ مسعى
بنا به گزارش روزنامۀ عكاظ، مورخ 14 آوريل 2008 م. شيخ عبدالله بن سليمان بن منيع، عضور شوراى علماى عربستان ضمن اشاره به آيۀ إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ. . . مى‌گويد:
«بر اساس اين آيه، عرض مسعى همان تحقّق (محدودۀ ميان صفا و مروه) است و علاوه بر آن، امتداد كوه‌هاى صفا و مروه، از سمت غرب به شرق است و توسعۀ جديد از لحاظ مكانى، از عرض دو كوه تجاوز نكرده و افراد خبره گواهى داده‌اند كه امتداد كوه‌هاى صفا و مروه، از سمت مشرق حداقل 20 متر بيشتر از اندازۀ متعارف قبلى است و در نتيجه توسعۀ جديد از محدودۀ عرض دو كوه خارج نشده است.»
دُهَيش طى مقاله‌اى كه در روزنامه المدينه، مورخ 7 آوريل 2008 م. منتشر شد، به بيان ديدگاه‌هاى علما و فقهاى سلف و فعال در خصوص جواز توسعۀ عرض مسعى پرداخته كه مهمترين مطالب آن به شرح زير است:
* تنها تعداد اندكى از علماى سلف به محدودۀ عرض مسعى اشاره داشتند كه ازرقى و فاكهى از مورّخان قرن سوم هجرى جزو آنها است.
ابوالوليد ازرقى عرض مسعى را 5/35 ذراع دانسته ولى ابوعبدالله محمد بن اسحاق فاكهى عرض آن را 35 ذراع و 12 انگشت دانسته است.
* ابن قدامه تنها به طول مسعى اشاره كرده، نه عرض آن.
* فقهاى شافعى نيز چنين نظرى دارند. امام نووى از شافعى و اصحابش نقل مى‌كند:
«سعى جز در مورد موضع غير مسعى جايز نبوده و كسى كه پشت كوچه عطارين يا غيره سعى كند، سعى او صحت ندارد.»
ابوعلى بنديجى در كتاب خود؛ «الجامع» عنوان مى‌كند كه محل سعى، بطن وادى (دره) مى‌باشد. شافعى در كتاب «القديم» مى‌نويسد: «اگر كسى در سعى منحرف شد اشكال ندارد ولى چنانچه وارد مسجد يا كوچه عطارين و يا غيره شد، سعى او صحيح نيست.» دارمى نيز چنين عقيده‌اى دارد.
شمس‌الدين رملى شافعى نيز در مورد ديدگاه‌هاى فقها نسبت به حدود مسعى گفته است: «آنها در كلام خود عرض مسعى را معين نكرده‌اند و سكوتشان در اين مورد ناشى از عدم نياز به تعيين آن بود؛ زيرا آنچه كه اعتبار دارد طى كردن مسافت بين صفا و مروه است.»
شيروانى در حاشيۀ خود بر كتاب «تحفه المحتاج فى شرح المنهاج» پس از اشاره به كلام شافعى، به نقل از عقبه اظهار مى‌دارد: «ظاهراً برآورد كردن عرض مسعى به ميزان 35 ذرع يا غيرآن، از باب تقريب مى‌باشد؛ زيرا در سنت شريف نبوى به آن اشاره نشده است.» حنفى‌ها نيز همين عقيده را دارند.
دهيش سپس به پيشينۀ توسعۀ مسعى اشاره كرده و آن را به چند مرحله تقسيم مى‌كند.
* در سال 1374ه. ق. كميته‌اى براى بررسى و مطالعه در مورد وضعيت صفا و مروه تشكيل شد و مقرر گرديد كه منازل آل شيبى و محل الأغوات، كه در مسير سعى قرار داشت، به مسعى افزوده شود. كميتۀ مطالعاتى متشكل از شيخ عبدالملك بن ابراهيم، شيخ عبدالله بن دهيش (پدر نويسندۀ مقاله) شيخ عبدالله الجاسر، سيدعلوى مالكى و شيخ يحيى امان بود و بر اساس نتيجۀ حاصله از مطالعات مزبور، ساختمان‌هاى واقع در مسير جديد سعى تخريب شد.
* موضوع توسعۀ پيشين مسعى، در سال 1375 ه. ق. در جلسات علمى روحانيون و فقهاى عربستان مطرح شد و مورد بحث و بررسى قرار گرفت. شيخ عبدالرحمان بن ناصر السعدى، مجموعه‌اى از رسايل علميه در اين خصوص نگاشت و براى شاگردانش عبدالله بن عبدالعزيز بن عقيل فرستاد و طى آن عنوان كرد كه با بسيارى از شيوخ، علما و فضلاى نجد ملاقات و در مورد توسعه مسعى