64* موضوع ديگرى كه مورد قبول آقايان واقع شد، تشكيل كلاس بود. اگر روى آن تصميم ميگيريد، با بلند كردن دست، نظر خود را بيان كنيد. (دست بلند كرديد و تصويب شد. به نظر ميرسد كسى مخالف نيست.)
من حاضرم مسؤوليت اين كار را قبول كنم. حالا افراد صلاحيتدارى را براى تشكيل كلاس در نظر بگيريم. حسينيۀ ارشاد قبول كرده ترتيب محل كلاسها را بدهد.
* در مورد كاروان نمونه، كه من قبلاً پيشنهاد كردم، كسى حرفى نزد. موافق هستيد چنين كاروانى تشكيل و تأسيس شود يا نه؟
يكي از حضار: اين سهلالوصول است؛ بهنظر من از كارهاى خيلى سهل است.
استاد مطهرى: پس مسؤولى معين كنيم كه از حالا در فكرش باشد.
آقايان، الآن پيشنهاد كردند كه ما بهجناب آقاى دكتر پيشنهاد كنيم كه ايشان اين مسؤوليت را قبول كنند، (به نظر مى رسد مراد دكتر جزايرى است) .
به نظر من، اول بايد پيشنهادش تنظيم و روى آن فكر شود، باز هم افرادى مانند آقاى دكتر كه صلاحيت بيشترى براى اين كار دارند، تصميم بگيرند از چه طريقى و به چه كيفيتى به دولت سعودى پيشنهاد شود.
دكتر جزايرى: بنده از بيانات همۀ آقايان استفاده كردم و معلوم است كه همۀ آقايان در اين سفر مبارك شركت كردهاند و مشكلات را از نزديك ديدهاند و با يك اعتقاد كامل ميخواهند در رفعش اقدام كنند.
همانطوركه فرموديد، مسألۀ مذبح و ذَبح در آنجا يك مشكل واقعى است، اميد است اين مسأله، با مطالعات آقايان - انشاءالله - حل شود والاّ به آن صورتى كه بعضى از دوستان تصوّر ميكنند، ميتوان با يك سرمايۀ بزرگ و مفصل، براى تهيۀ يك سردخانه گام برداشت. بهنظر بنده از لحاظ تجارى و مادى به هيچ وجه قابل حل نيست، براى اينكه تصديق ميكنيد سرمايهگذارىاگر به تدريج و در مدت نسبتاً طولانى باشد، ميشود تهيه و تحمل كرد، امّا در يك روز، يك ميليون و پانصد هزار ذبح، سردخانۀ عظيمى ميخواهد، چگونگى مصرف آن برنامهريزى مفصل لازم دارد!
بهنظر بنده، همانطوركه بعضى از آقايان فرمودند، اگر بشود مسأله را از راه شرعى حل كرد، اين قابل حلتر و بهتر است و الاّ در مورد سردخانه، چه كسى سرمايهگذارى كند؟ !
نكتۀ ديگر اينكه فرموديد مشكلاتى هست. البته چنين است، اما تعجب كردم كه چرا مشكلات را تقسيمبندى نكرديد. بخشى از مشكلات عمومى است، بخشى از آن مربوط به آقايان است و بخش ديگر اختصاص به خانمها دارد. پيش از آمدنم، با حاجخانمصحبت ميكردم كه ايشان گفتند: من يادداشتهايى را تهيه ميكنم كه در آن مشكلات اختصاصى خانمها را مىنويسم؛ مشكلاتى كه آقايان آن را ندارند و نميتوانند داشته باشند. متأسفانه از نظر روحى و روانى، در ميان عدهاى از خانمها مشكلاتى به وجود ميآيد كه براى مردها نقل و بازگو نميشود و اينها لازم است كه حل شود.
بهنظر بنده، آقايان بايد اين مسأله را هم مورد توجه قرار دهند. بقيۀ موارد كه فرموديد البته همهاش درست است؛ همۀ اين مشكلات وجود دارد.
گفته شد كه بعضى از مشكلات به دولتهاى ايران و عربستان مربوط ميشود و بايد به دست آنها حل شود. بهنظر من اوّل بايد مشكلى را كه به دولت كشور خودمان مربوط مىشود حل كنيم. در اين صورت ديگر فكر نميكنم احتياج زيادى به دولت سعودى باشد، جز در يك سرى كليات، كه آنها بهنظر من مسألۀ ثانوى است. ولى اين مسائلى كه مربوط به دولت ايران است؛ مانند تنظيم وتهيۀ تذكره، صدور تذكره و. . . من يقين دارم دولت خودش هم مايل است به حل اين مسائل. لا اقل اگر تذكر داده شود، توجه خواهند كرد كه مشكلات رفع شود. بهنظر ميرسد بايد اين اقدامات را در ايران انجام دهيم، بعد اگر مشكلى هم در رابطه با دولت سعودى وجود داشت بهوسيلۀ خودِ عمّال و مأموران دولت ايران پيگيرى شود.