62«ميقات حج»
(ادامه سخنان آقاى مرتاضى) : . . .
درسفرى كه انسان رنجهاى فراوانى را تحمّل ميكند، حالا اگر يك كت نخرد چه ميشود؟ ! بايد به حاجيان گوشزد كرد بهخاطر اينكه آبروى مسلمانان و شيعه حفظ شود، از اين مسائل و سودهاى مادى كوچك صرف نظر كنند و بگذرند.
يكى از حضار: با استفاده از مطالبى كه به وسيلۀ آقايان بيان شد، پيشنهاد مىكنم موضوعات مطرح شده مشخص شود و افرادى كه صاحب صلاحيت در هر موضوع هستند، مسؤول شوند اين موضوعات را مطالعه كنند و بعد در صورت امكان، سمينارى برگزار گردد و تصميمات نهايى گرفته شود. اگر چنين امكانى وجود نداشت، بهصورت پيشنهادهايى به مراجع تقليد، دولت ايران و دولت سعودى و نيز پيشنهادها و تذكراتى به خودِ مردم ارائه گردد.
همانطور كه جناب آقاى مطهرى در ابتداى جلسه بيان فرمودند، تاريخچۀ حج و مناسك آن در مذاهب مختلف اسلامى بررسى شود، شايد بدينوسيله مقدارى از گرفتاريهاى آنجا واضح و حل شود؛ يعنى آن مواردى از مناسك كه در همۀ مذاهب مشترك است، مشخصشود و اختلافات هم اگر جزئى است، مورد بحث قرار گيرد و برطرف شود و برخى مسائل فرعى، اگر مستحب است و انجام اين مستحبات گاهى موجب زحماتى ميشود، به زائران تذكر داده شود.
ما، در موسم حج ديديم كه يكى از آقايان گوسفند ذبح كرده بود، اما روى مسألهاى فرعى كه يكى از آقايان روحانيون جوان با او مطرح كرده بود، ناچار شد به مشعر برگردد و اعمالى را دو مرتبه انجام دهد! البته براى يك جوان كه و بيست و چند سال سن دارد و نخستين سفر اوست، كمى ناراحتكننده است و بايد از به وجود آمدن چنين مسائلى پيشگيرى كرد.
پيشنهاد بنده اين است كه اين موضوعات طرح شود و افرادى كه صلاحيت دارند، خود را كانديدا و نامزد كنند كه روى اين موضوعات، مطالعهاى انجام دهند.
يكى از حضار: مسألهاى را كه اكنون بنده خدمت آقايان عرض ميكنم، نظر حسينيۀ ارشاد به حساب نيايد، چون پيش از اين درجلسهاى، مطلبى عرض شد كه يكى از دوستان گفت: صلاح نيست شما اين را بگوييد، چون به حساب حسينيه تمام ميشود. گفتم من مطلب شخصى خودم را ميگويم و ارتباطى به حسينيه ندارد. با اين توضيح و مقدمه، بايد عرض كنم كه مسأله تنها در ذبح يا مسائل ديگر خلاصه نميشود. مشكلات ديگرى هم وجود دارد كه جناب آقاى مطهرى هم توجه داشتند؛ مثلاً:
1. «قرائت نماز» ؛ گاهى ديده ميشود افرادى ترديد و وحشت دارند كه آيا قرائتشان درست انجام شد يا نه! مانند آن موردى كه آقاى همايون فرمودند كه شخصى پس از چهل سال، تلگراف زده بود كه حج ديگرى براى من انجام دهيد؛ چون قرائتم صحيح نبود! بنده پيشنهاد ميكنم براى پيشگيرى از به وجود آمدن چنين مشكلاتى، در مورد اين مسأله هم كار شود. روى همان نوارى كه از قرائت امام جماعت مسجدالنبى (ص) ضبط شده، تعدادى از آقايان تقبل كنند يك قرائت مشترك و سادهاى را تهيه و تكثير كنند تا همه بتوانند از آن بهره ببرند. يا بهصورت صفحهاى در بيايد و آن را ميان كاروانها توزيع كنند كه از آنها استفاده شود و وقت عمدۀ حجاج بر سر قرائت صرف نشود. يكى از دوستان ما كه از حج برگشته بود، ميگفت: ترديد دارم كه حج من درست انجام شده يا نه؛ چون حرف «غين» را از مخرج ادا نكردم! ؟ آيا همسرم بر من حرام است يا حلال. چه كنم. . . ؟ !
پس با توجه به اين نكات، بنده پيشنهاد ميكنم كه اگر آقاى مطهرى موافقت فرمايند متن نماز در يك صفحه يا در يك نوار تهيه شود و دركلاسى كه بنا شد برگزار گردد، براى همه، به صورت ساده بيان و توضيح داده شود.
2. آموزش مناسك؛ معلوم است كه خواندن دفترچۀ مناسك براى همه، كار مشكلى است. اگر كسى آن را براى زائر تشريح كند آسانتر خواهد بود و بيشتر مردم هم وقت صرف نميكنند حتى مقدارى ازآن را خودشان بخوانند. وقت گويندگان كاروان را هم - كه بايد به مسائل بهتر و واجبترى برسند - ميگيرند؛ و به حدّى مشغول مناسك مى شوند كه از اثر تبليغى و عرفانى حج باز مى مانند و آن را درك نميكنند.