214مىكوبيدند. همۀ و سايل بار و بنه مسافران به اطراف پراكنده مىشد. آب دريا به كشتى مىريخت و حجاج خيس شده بودند. در آن هنگام هر كس به فكر خود بود، همگى احساس مىكردند كه موج دريا بسيار بلندتر از كشتى است! حتى زمانيكه نماز مىخواندند، دوشادوش همديگر قرار مىگرفتند. آب، داخل كشتى مىشد و حتى جرأت بالا آوردن هم نداشتند. مسافران دلشان مىخواست گريهكنند ولى اشك نميآمد و فقط فرياد مىزدند و خدا را مىخواندند. از سوى ديگر، ناخدا همه را مىترساند و مىگفت: در اين محل بارها اتفاق افتاده كه كشتىها به همراه مسافرانش گم شدهاند!
سفر به حج با كشتى بخارى
مردم اندونزى، هر سال پيش از آغاز ماه رمضان، به سفرحج مشرف مىشدند. چرا كه هدف آنها اقامۀ نماز تراويه در مسجد الحرام بود (و بيشتر آنها 4 يا 5 ماه در مكه زندگى مىكردند و بعد به حجاز مىرفتند و بعد از انجام مراسم حج، براى زيارت مقام پيامبر به مدينه مىرفتند و در سخنرا نى شركت مىكردند. بعضى از آنها به زبان عربى مسلط نبودند اما مشكل زيادى هم نداشتند؛ زيرا سخنرانان، اهل اندونزى بودندكه سالهاى زيادى در آنجا اقامت داشتند و به زبان مالايو (زبان رسمى اندونزى) سخنرانى مىكردند و در آن زمان، مردم جزاير مختلف اندونزى؛ مانند: جاوا، نوسا تنگارا، مالوكو، سولاوسى سلاتان، كاليمنتان، سوماترا و آچه گردهم مىآمدند و به راحتى، با هم مباحثۀ علمى و سياسى مىكردند؛ به خصوص عليه استعمار هلند و اخبار ديگر كشورهاى مسلمان را به راحتى كسب مىكردند.
و همين افراد واسطه مىشدند كه پيامهاى ضد استعمارى را به مردم اندونزى، كه موفق نشدند در حج شركت كنند، برسانند.
مردم هند در سال 824 مدسۀ شولاتيه را در مكه بنا كردند. از اين طريق اطلاعاتى در مورد كوششهاى مردم هندوستان عليه استعمار انگلستان كسب