146

سفرنامۀ منظوم مكه

از مؤلفى ناشناخته / به كوشش: رسول جعفريان

مقدّمۀ مصحح

نسخه‌اى از سفرنامه منظوم ذيل، كه به نظر مى‌رسد نسخۀ منحصر است، در كتابخانۀ ميرزا محمد كاظمينى در يزد موجود است. اين نسخه به شماره 531 در دفتر اول فهرست اين كتابخانه معرفى شده است. اين معرفى بسيار ناقص است و دليلش هم آن است كه گويا چند صفحه از آخر نسخه به ابتداى آن منتقل شده و فهرست نويس بر آن اساس تنها نوشته است: «سفرنامه حج است به نظم كه نسخۀ حاضر از آغاز حركت از بندر بوشهر تا ورود به جده را داراست» . ¹در حالى كه چنين نيست. اين سفرنامه، چنان كه از محتواى آن به دست مى‌آيد، كامل است و سفر از جده به بوشهر، آخرين بخش كتاب است. اين نسخه در 29 برگ است و در هر صفحه به طور مورب در چندين رديف، اشعار به خط نستعليق نوشته شده است.

سراينده اين اشعار كيست؟ مع الاسف اين نكته نامشخص است. فهرست نويس بر آن است كه نسخه به خط ناظم است. تنها چيزى كه با توجه به متن در بارۀ مؤلف مى‌توانيم بدانيم آن است كه ناظم، روحانى بوده و خود در بيتى از ابيات كتاب به اين نكته اشاره كرده است. اما بيش از اين خبرى از وى نداريم. به همين ترتيب، از سال سفر