90مى‌رفتند، عازم حج شدند. از اين پس گاه از حجاج ايران با تعبير حجاج عراق عجم ياد مى‌شود كه به دليل تحولات سياسى در عراق، از راه احساء و قطيف عازم حج مى‌شوند (1/433) .
جزيرى مى‌گويد در سال 758 حجاج مصر و شام بسيار اندك بودند. در اين سوى، حجاج عراق دو محمل داشتند: يكى از بغداد و ديگرى از شيراز. (1/411) .
شيراز يكى از مراكز مهم تمدنى ايران در قرن هشتم و نهم هجرى است. طبعاً تعداد فراوانى از حجاج از اين ديار بودند و مسير آنان نيز رفتن به سمت احساء و از آنجا به حج بود. در ذيل حوادث سال 785 گزارش شده است كه حجاج شيراز و بصره در منطقۀ لحسا غارت شدند و هرآنچه همراه داشتند از آنان گرفته شد. افرادى كه سالم ماندند، با پاى پياده به خانه و كاشانه بازگشتند و تعداد اندكى موفق شدند تا به حجاج بغداد بپيوندند و به حج بروند (1/419) . در ذيل حوادث سال 795 آمده است كه هيچ‌كس از عراق حج به جاى نياورد (1/425) . بعد از دو سال تعطيلى، در سال 797 كاروان عراق تنها در حد يك صد شتر به حج رفت (1/425) . مى‌دانيم كه اين زمان، حملۀ تيمور به ايران سبب آشفتگى و ويرانى فراوانى شده است. در سال 807 محمل عراقى دوباره به راه افتاد. در اين وقت شايع شد كه كاروان حج عراق، به رياست فرزند تيمور كه امير بغداد بود به حج آمده است. اما اندكى بعد معلوم شد كه خبر دروغ است و كاروانى ضعيف همراه كسى كه از طرف تيمور موظف شده، به حج آمده است. حج عراقى‌ها از سال 797 تا اين سال تعطيل شده بود (1/429) . جزيرى در جاى ديگرى مى‌نويسد كه حجاج عراقى در سال 807 على العاده با محمل آمدند و اين بعد از آن بود كه براى 9 سال حج تعطيل شده بود. در شعبان اين سال، تيمورلنگ مرد و حجاج عراقى بعد از آن، براى پنج سال از همان راه با محمل به حج آمدند اما دوباره سه سال تعطيل شد. يكى سال 813 كه سلطان احمد بن اويس، سلطان بغداد كشته‌شد. وى بانى محمل عراق در سال‌هاى