91گذاشت. تلاش سران كفار براى جلوگيرى از ايمان آوردن مردم به جايى نرسيد و رويۀ ملايم و منطقى پيامبر نيز آنان را بيش از پيش خشمگين‌تر ساخت و بر بدرفتارى و آزار آنان افزود. هر قبيله به آزار افراد مسلمان خويش پرداختند و آنان را به حبس كردن، زدن، گرسنگى، تشنگى و غيره شكنجه مى‌دادند. از جمله اعمال كفار قريش، قتل پدر و مادر «عمار» بود. «سميه» مادر عمار، نخستين كسى است كه در راه اسلام و به وسيله نيزۀ ابوجهل به شهادت رسيد. پدرش ياسر نيز در مكه به شهادت رسيد. «اميّةبن خلف» از سران كفار، بلال حبشى را در گرماى شديد نيمروز به پشت مى‌خواباند و دستور مى‌داد تا سنگى بزرگ بر سينه وى نهند، و سپس به وى مى‌گفت:

بايد به همين صورت بمانى تا بميرى يا به محمد كافر شوى و «لات» و «عُزّىٰ» را بپرستى و او در زير شكنجه همچنان «اَحَدٌ اَحَد» مى‌گفت. ¹چون پيامبر خدا ديد كه اصحابِ بى پناهش سخت گرفتار و در فشارند و نمى‌تواند از ايشان حمايت كند، به آنان گفت: «كاش به كشور حبشه مى‌رفتيد؛ چه، در آنجا پادشاهى است كه نزد وى بر كسى ستم نمى‌رود و آن‌جا سرزمين راستى است، باشد كه خدا از اين گرفتارى براى شما فرجى قرار دهد.» به دنبال آن، جمعى از مسلمانان كه از فشار و آزار دشمن به ستوه آمده بودند، ديار غربت و دورى از وطن را اختيار كردند و رهسپار حبشه شدند و اين نخستين هجرتى بود كه در اسلام روى داد. ²آنان در سرزمين حبشه هم از آزار قريش در امان نبودند. فرستادگان كفار قريش به حبشه رفتند و از «نجاشى» پادشاه حبشه خواستند تا مسلمانان را به مكه بازگرداند، ليكن نجاشى پاسخ رد به ايشان داد. خود پيامبر صلى الله عليه و آله نيز مدتى در مخفى گاه به سر برد و به شهر طائف پناه برد و بدين ترتيب بت پرستان قريش و مكه بيشتر به هيجان در آمدند و حس كينه توزى و انتقام جويى آنان نسبت به پيغمبر و مسلمانان تشديد گرديد. به دليل فشار روز افزون مشركين، پيامبر ناگزير شد كه از شهر طائف خارج شود. قريش در جبران شكست‌هاى پى در پى، بر آن شدند كه پيامبر خدا و ياران او را در تنگناى سخت‌ترين فشارها بگذارند. با اين انگيزه، 40 تن از سران قريش پيمانى را با امضاى خود مورد تأكيد قرار دادند. در اين پيمان، قريش متعهد شدند كه از هرگونه داد وستد و پيوند سببى