182
جمعه 10/11/82: كوچ به عرفات
امروز مصادف با نهم ذى‌حجه 1424 هجرى قمرى است. اكنون ساعت 30/11 دقيقۀ صبح به‌وقت مكه است. تا چند ساعت ديگر بايد عازم عرفات شويم. . .
حدود ساعت 30/15 سوار بر ماشين‌ها شديم و محل اسكان را كه در خيابان ابن قيم شمالى بود، به مقصد عرفات ترك كرديم. ساعت 30/16 دقيقه به عرفات رسيديم. در بدو ورودمان، برخى به كوه جبل‌الرحمه، كه چادر ما در جوار آن بود، رفتند و برخى به استراحت پرداختند.
روايت است كه پيامبر صلى الله عليه و آله خطبۀ حَجّةالوداع را بر فراز اين كوه ايراد كرد. آسمان نيمه ابرى است و گرماى آن قابل تحمّل است.
مسير نسبت به سال‌هاى گذشته بسيار خلوت بود. مسيرى كه سال‌هاى گذشته 4 تا 5 ساعت طول مى‌كشيد را در نيم ساعت آمديم. هنوز بسيارى از چادرها خالى است و حجاج نيامده‌اند.
واقعاً درك شب عرفات چه دل‌انگيز است. نماز مغرب و عشا را در چادر اقامه كرديم، سپس دعاى سمات و دعاى شب عرفه را خوانديم. بعد از صرف شام كه مقدارى خوراك لوبيا و مرغ بود، برخى به استراحت پرداختند و برخى مناجات و راز و نياز كردند.
من نيز سجاده و كتاب دعا را برداشته، خود را در دل جمعيت، براى پيدا كردن جاى مناسب، براى راز و نياز گم كردم. هر كاران كه به عرفات مى‌رسيد، برنامه‌اى داشت و گويى پس از مدت‌ها مى‌خواستند بغض فروخفتۀ خود را بيرون بريزند كه توسل و گريستن بر امام حسين عليه السلام اوج بغض شيعه است. هركسى به‌صورت فردى و يا در گروه‌هاى دسته‌جمعى در حال مناجات، راز و نياز و زمزمه با خداى خود بود. همۀ زائران با لباس سفيد و يكپارچه. منظرۀ دل‌انگيز شب عرفه بسيار زيباست. در دل شب «مسجد نمره» 1و «جبل الرحمه» چون نگين در عرفات خودنمايى مى‌كند و خيل عظيم جمعيت در جبل‌الرحمه براى لحظه‌اى كاهش نمى‌يابد. هوا بسيار خوب است.
بسيارى از پتو استفاده مى‌كنند. فتواى مقام معظم رهبرى در بحث حج، واقعاً راهگشا است و به‌نظر مى‌رسد كه در آينده منشأ تحوّلى عظيم باشد.
به‌دليل بارندگى چند روز اخير، زمين نم دارد و نمى‌شود روى آن خوابيد. برادر همسرم چند حصير به‌عنوان زيرانداز براى خود و همراهان تهيه كرد. اگرچه مشكل نم زمين تا حدى حل شدنى بود، اما پستى و