37
حج در ادب عرفانى (2)
محمد شجاعى
يكى ازكتابهاى مشهور عرفانى بهزبان فارسى «تذكرة الأولياء» ، نوشتۀ «عطار نيشابورى» شاعر قرن ششم و اوايل قرن هفتم هجرى است. عطار در سال 537، در «كدكن» يا «شادياخ» از كنارههاى نيشابور ديده به جهان گشود و در سال 627 در نيشابور به دست يكى از سپاهيان مغول به قتل رسيد و در همان شهر به خاك سپرده شد.
كتاب «تذكرةالأوليا» شرح حال 97 تن از عارفان بزرگاستكه در دوجلد تأليف يافته. با اينكه اين كتاب شرح حال عرفاست و عطار درمقدمۀ آن وعده داده دربارۀ انبيا و صحابه واهلبيت كتاب ديگرى بنويسد، اما به خاطر ارادت وى بهاهلبيت، كتاب را باشرححال امامصادق عليه السلام آغاز و با شرححال امامباقر عليه السلام بهپايان برده وعلت را تبرّك بهنامآنان بيانكردهاست.
وى در باب نخست كتاب، در شرح حال امام جعفر صادق عليه السلام مىگويد:
«آغاز كنيم به توفيقاللّٰه تعالى از مقامات امام جعفر صادق عليه السلام
ذكر ابن محمد باقر عليه السلام، آن سلطان ملّت مصطفوى، آن برهان حجّت نبوى، آن عامل صدّيق، آن عالم تحقيق، آن ميوۀ دل اوليا، آن جگر گوشۀ انبيا، آن ناقد على، آن وارث نبى، آن عارف عاشق، جعفر الصادق عليه السلام، گفته