86مىتوانند از آنجا ديدار كنند يا نه؟
البته اگر كسى با منطقۀ غدير آشنا باشد و مدينه بعد اعزام شود، مىتواند با ماشين خود يا ماشين ديگران به آنجا برود و گشتى بزند و برگردد.
محلّ ربذه را پيشتر مىگفتند كه در واسط، بعد از بدر و ميان راه بدر - مدينه واقع است، امّا برخى بر اين باورند كه اين مطلب درست نيست و ربذه در جاى ديگر است. بفرماييد نظريۀ درست كدام است و آيا امكان ديدار و رفت وآمد وجود دارد؟
آقاى نواب: بله، پيش از اين مىگفتند در واسط است. ميان راه بدر به مدينه، منطقهاى است كه به آنجا واسط مىگويند. مسجدى در آنجا سرِ پاست و امام جماعتى دارد به نام آقاى شيخ احمد. پيشتر فكر مىكردند قبر صحابى جليل القدر پيامبر در اين منطقه است ولى طبق كتابى كه در رابطه با آثار ربذه نوشته شده و از ربذه به عنوان يكى از مكانهاى تاريخى ياد كرده، آمده است كه ربذه در جنوب جادۀ مدينه به رياض است؛ در شمال مهدالذهب، فرعى جاده است و فاصلهاش تا مدينه از راه هوايى حدود صد كيلومتر مىباشد، ولى اگر كسى بخواهد به جادۀ مدينه - رياض برود و از آنجا فرعى بيايد، شايد بيش از حدود يكصد و سى تا يكصد و چهل كيلومتر راه باشد و چون منطقۀ تاريخى و باستانى است، معمولاً تردد در آنجا انجام نمىگيرد. در ضمن قبرى هم مشخص نيست. در كتاب ياد شده، كه به عنوان «ربذه» نوشته شده، تنها از ابوذر غفارى با عنوان يار و صحابى بزرگ پيامبر گرامى اسلام نام برده شده و محل قبر يا ربذه را مشخص نكرده است.
اماكن تاريخى ديگر در منطقۀ «اصحاب الحجر» كه گفته مىشود محل وقوع بعضى از داستانهاى قرآنى است و جايى كه ناقۀ صالح از آنجا بيرون آمده و براى قوم ثمود عذاب نازل شد و. . . خوب است شناسايى شود؛ چون بسيارى از زائران در فرصتهايى كه دارند، علاقمند هستند از چنين مكانهايى ديدار كنند. آيا تا كنون در اين مورد تدبيرى انديشيدهايد و گامى برداشتهايد؟
آقاى نواب: فاصلۀ آن منطقه تا مدينه، حدود چهارصد و اندى كيلومتر است و براى رفتن به آنجا يك روز كامل زمان لازم است. و جالب است كه دولت عربستان، براى ديدار