133
ه: تاريخ تشكيلات حفظ الصحه
در بارۀ تشكيلات حفظ الصحه كه مربوط به كنترل حجاج در جهت جلوگيرى از بيمارىهاى مسرى بوده، رسالهها و كتابهايى نوشته شده است:
- «يك لايحۀ طبّيه، حاوى احوال حجاز عموميهاى صحيّه و اصلاحات اساسيۀ حاضره» ، دانشگاهاستانبول، ش 9064
- «تاريخچۀ قرنطينه در دولت عاليه عثمانيه» ، سالنامۀ نظارت خارجه، 1318
- «مكۀ مكرمه كولرا و حفظ الصحه» ، گزارش سالهاى 1330 - 1329 ق.
- «تشكيلات قرنطينه در حجاز 1865 - 1914» ، مؤلف: گلدان سارى يلديز، مؤسسه تاريخ ترك، 1996
5. كتابهاى فضائل
بخشى از كتابهايى كه در بارۀ حرمين، به زبانهاى مختلف نوشته شده، مربوط به فضايل اين دو شهر، اماكن خاص آن؛ مانند كعبه و مقام ابراهيم و زمزم و غير ذلك است.
در بارۀ مدينه نيز چنين است. بيشتر اين آثار كه عربى هستند، شامل آياتى از قرآن و اخبار و احاديثى از پيغمبر صلى الله عليه و آله مىباشند. البته در كتابهاى تاريخى و يا مناسك و غيره هم بخشهايى به فضايل اختصاص داده شده، اما مراد ما در اينجا، كتابهايى است كه تنها به نقل فضايل پرداخته است. هدف اصلى از تأليف اين كتابها، ايجاد شوق در مسلمانان براى سفر به حرمين و آشنا ساختن آنان با فضايل آن دو شهر و فضيلت سفر زيارتى به آنها و نيز اسرار نهفته از مكانهاى مقدس در آنجا است. بنابر اين، برخى از آثار را هم كه مربوط به اسرار حج است، در اينجا ارائه خواهيم كرد:
- «مسير شوق الأنام إلى حجّ بيتاللّٰه الحرام» ، محمد علىبن محمد علان المكى البحرى (م 1057) (سليمانيه، شهير على، 4051 شامل 126 برگ) .
- «فضائل الحرمين الشريفين» ، محمد ابن مصطفى بن على دده البوسونوى (م1650 / 1060) (سليمانيه، اسعد افندى، 3633 ) .
- «ترجمات حسنات الحرمين لعبداللّٰه ابن محمد بن معصوم» ، مستقيم زاده سليمان سعدالدين، (سليمانيه، پرتوپاشا: 432 ) .
- «فضائل مكه و المدينة و البيت المقدس» ، سليمانيه، فاتح، ش 4447
- «تحفة الحرمين» ، افضل الدين