142اين سفر بود.
آن سفر بُعد سياسى نيز يافت؛ زيرا بودند كسانى كه شكست نهضت نوپاى اسلام و بازگشت به آيين جاهلى را آرزو مىكردند.
دشمنان گرچه ضعيف شده بودند اما زمينۀ فتنهها از ميان نرفته بود. در چنين فضاى سياسى، حركت داوطلبانه و عاشقانۀ انبوه مسلمانان از مدينه تا مكه و تا مشاعر مقدسه و بهعكس، در حقيقت يك نمايش قدرت و شكوه مسلمانان به حساب مىآمد و به تعبير امروزين، يك تظاهرات عمومى و يك رژۀ غيرنظامى تلقى مىشد كه دل نومسلمانان را محكم مىساخت وبر يأس منافقان و مشركان مىافزود.
اهميت موضوع سبب شد كه نويسندۀ كتابهاى:
«حجّةالوداع كما رواها اهل البيت» (عربى، در 600 صفحه)
و «همگام با پيامبر در حجّةالوداع» (فارسى، در 360 صفحه)
كمر همت ببندد و دو كتاب پيشگفته را در موضوع حجّةالوداع بنگارد.
لازم به گفتن است كتاب نخست كه به عربى نگاشته شده، مفصّلتر و نيز تخصّصى است و مباحثى را در بر دارد كه در كتاب دوم، كه به فارسى نوشته شده، نيامده است.
بديهى است، با توجه به اينكه زبان مادرى نويسنده فارسى است، در مباحث كتاب، تحليلهاى مناسبترى ارائه كرده و مكانها، زمانها و صحنهها را بهتر توصيف كرده است.
وى كتاب فارسى را بهگونهاى نگاشته است كه هم به كار علاقمندان تاريخ و سيره بيايد و هم عموم مردم بتوانند از آن بهرهمند شوند.
با توجه به آنكه متن عربى هم از خودش بوده مجبور نبوده آنچه را به عربى نگاشته، لفظ به لفظ به خوانندۀ فارسى منتقل كند، بلكه دستش براى رعايت حال مخاطب و گزينش و افزودن و جابه جا كردن مباحث باز بوده، لذا كتاب فارسى را به گونهاى ارائه كرده است كه هم به كار اهل تاريخ وسيره بيايد وهم عموم مردم بتوانند از آن سود ببرند، به همين منظور تعدادى تصوير و نقشه نيز بر آن افزوده است. پس هر يك ويژگىهاى خاص خود را دارد.
نگاهى بر هر دو كتاب:
در مقدمۀ هر دو كتاب، از آيين حج، از عهد كهن تا عصر پيامبر، فلسفه وچرايى وجوب حج و اهميت حجّةالوداع سخن رفته