210
شنيدنى‌هاى حج از زبان آيت‌اللّٰه اشتهاردى
تهيّه كننده: رحيم كارگر
حضرت آيت اللّٰه آقاى على پناه اشتهاردى از فقها و اساتيد برجسته و فرهيختۀ حوزۀ علميۀ قم هستند كه مكرر توفيق تشرّف به حج و عمره را يافته و زائر حرمين شريفين بوده‌اند. فصلنامۀ «ميقات حجّ» براى بهره‌مندى خوانندگانِ خود، از مطالب و خاطرات شنيدنى استاد، مصاحبه‌اى را با ايشان ترتيب داده است كه ضمن تشكّر از معظم‌له جهت شركت در اين گفتگو، توجّه خوانندگان عزيز را به مشروح اين مصاحبه جلب مى‌نماييم:
: حضرت عالى سفرهاى متعددى به حج مشرّف شده‌ايد؛ لطفاً بفرماييد نخستين سفر شما در چه سالى بود و چگونه انجام شد؟
آقاى اشتهاردى: در سفر اوّل، كه به سال 43 مشرف شدم، خودم استطاعت داشتم. در آن سال، مجموع مخارج حج، سه هزار تومان يا اندكى بيشتر بود و من كتاب‌هايى داشتم كه برايم محل شبهه بود آيا مستطيع هستم يا نه؟ بررسى‌هايى شد و به دنبال راه حلّ شرعى آن بودم كه آيت‌اللّٰه گلپايگانى رحمه الله فرمودند: مبلغى قرض كنيد و به من ببخشيد. قرض كردم و به ايشان دادم. ايشان بلافاصله برگرداند و گفت: اين مبلغ را به شما مى‌بخشم به اين شرط كه به حج برويد. پول را گرفتم و به قرض دهنده دادم.
در چگونگى سفر حج، آن هم سال اوّل، بايد گفت كه انسان وقتى در نخستين