63
حجگزارى در كشور مغرب (سدۀ نوزدهم)
شيخ محمّد امين بزّاز / حميدرضا آژير
در سال 1380ه. ش. در موسم حج، كنگرهاى بينالمللى با نام «ادب الحج» از سوى وزارت حج عربستان در تاريخ 4 تا 6 ذىحجّه سال 1422ه. ق. در مكّه مكرّمه برگزار گرديد، نوشتارى را كه پيش رو داريد، برگردان يكى از مقالات برگزيدۀ آن كنگره، با نام «شرايط سفر دريايى و قرنطينه در فرهنگ حجّ مغرب، سدۀنوزده» است كهتوجّه خوانندگانگرامى رابهآنجلب مىكنيم:
موضوعى كه براى بحث در اين انجمن خجسته برگزيدهام بررسى بخشى از دشوارىهايى است كه حاجيان مغرب در سدۀ نوزدهم با آن روبرو بودهاند. اين همان دورانى است كه مردم مغرب براى اداى اين فريضه از راه دريا رفت و آمد مىكردند. من در گزاردن اين بحث به دو گونه مأخذ تكيه داشتهام:
اوّل: سفرنامههاى حجاز به ويژه:
سفرنامۀ ابن طوير الجنّه كه در سال 1245 ه. / 1829 م به حج رفته است. 1سفرنامه عربى شرفى كه در سال 1265 ه. / 1849 م به حج رفته است. 2سفرنامۀ محمّدبن عبداللّٰه بن مبارك فيفائى كه در سال 1274 ه. / 1858 م به حج رفته است. 3