94تصوير ص36
كليد دورۀ عباسى به شمارۀ ثبت 2275/2
براى نمونه كليدهاى سوم، قفلى وجود ندارد تا ما را با شيوۀ گشودن آنها آشنا سازد و تفاوت اندازۀ كليدها نشان مىدهد كه قفلهاى آنها نيز متفاوت بودهاند.
قفلهايى كه از اين نوع به شمار مىآيند، از سه قسمت اصلى تشكيل شدهاند:
1 - بدنۀ قفل، كه ميلۀ عمودى دارد و نيز مرآت كه به آن متصل است.
2 - سيستم مربوط به باز و بسته شدن ميلۀ عمودى به قفل.
3 - كليد.
كاربرد ميلۀ عمودى، آن است كه از ميان دو حلقۀ دو لنگه در كعبه مىگذرد [ و با پيوستن به بدنۀ قفل، بسته مىشود ] . ميلۀ ياد شده، بلند و استوانهاى شكل و درازاى آن غالباً دو برابر طول قفلها است ولى بدنۀ آن، گاه به شكل استوانه و گاه چند پهلو و داخلش خالى است و در يك سمت آن، سوراخى براى داخل شدن كليد در نظر گرفته شده است.
قسمت دوم، كه كارِ باز و بستن قفل در داخل را انجام مىدهد، فنرهايى است داراى سه يا چهار دندانه [ كه در شيارهاى ميلۀ عمودى قرار مىگيرند و آن را قفل مىكنند ] و غالباً حركت ميلۀ عمودى در بستن قفل دخالت دارد؛ چنانكه حركت كليد در گشودن قفل دخيل مىباشد:
تصوير ص36
كليد دورۀ عباسى به شمارۀ ثبت 2217/2
گاهى شكل كليدها با يكديگر مختلف است و بيشترين تفاوتها در لبههاى كليد يا در نوك آنها است و اين تفاوتها مربوط به فنآورى و ابتكارات توليد كنندۀ آنها است.
گاهى يك كليد از چهار قسمت تشكيل شده است: