186كننده به طرف آن باشد و آنگاه نيت طواف كرده، به سوى حجرالأسود روان شود و از سمت راست آن عبور كرده، سپس بپيچد؛ به‌طورى كه خانۀ خدا طرف چپ او قرار گيرد. 1در اين صورت كاملاً صحيح عمل كرده و همه متفق‌القول هستند كه اشكالى بر مبدأ آغاز طواف وجود ندارد. همان‌طور كه نووى در كتاب مجموع و ديگر كتابهايش به آن اشاره كرده است.
فتاواى مذاهب فقهى دربارۀ آغاز طواف
متن فتاواى مذاهب فقهى ديگر در بارۀ «ايستادن روبروى حجر الأسود» براى آغاز طواف به شرح زير است:
مذهب حنفى:
در اين مذهب آمده است كه شخص طواف كننده بايد كمى قبل از آن، احرامِ خود را ببندد و اين كار در هر طوافى كه پس از آن «سعى» مى‌كند، سنت است. سپس مقابل خانۀ خدا، در كنار حجرالأسود كه پس از ركن يمانى است، مى‌ايستد به‌طورى‌كه تمام سنگ در طرف راست وى قرار گيرد و شانۀ راست او نيز به طرف سنگ باشد و بعد نيت طواف مى‌كند. خارج شدن به صورت عقب گرد مستحب است، به شرط اين‌كه تمام بدن از جلوى حجرالأسود عبور كرده باشد.
كرمانى مى‌گويد: نزد همه كس اين عمل كامل‌تر و بهتر محسوب مى‌شود، چون خارج شدن به‌طور عقب عقب را همه مستحب مى‌دانند. 2
مذهب مالكى:
علامه ابن فرحون مالكى يادآور شده است:
(مسأله:) در طواف كامل بايد تمام بدن از جلوى حجرالأسود بگذرد و بايد توجه داشت كه شروع طواف از ابتداى حجر الأسود باشد. 3سند مى‌گويد: بهتر است طواف كننده از سمت راست حجرالأسود بيايد و بر آن بوسه زند و طرف چپ وى در قسمت راست حجرالأسود قرار گيرد و آنگاه آن را ببوسد و سنگ را در طرف چپ خود قرار داده و با دست راست آن را طواف كند و حتى اگر بعضى از اعضاى بدنش در مقابل سنگ قرار گرفت صحيح است؛ چون از آنجا طواف شروع شده اگر به همانجا هم ختم شود يك دور