131فرهنگنامۀ جغرافيايى حرمين شريفين
فرهنگنامۀ جغرافيايى حرمين شريفين
محمد محمد حسن شُرّاب/حميدرضا شيخى
در شمارۀ پيشين، نخستين بخش از فرهنگنامۀ جغرافيايى حرمين شريفين منتشر گرديد، اكنون توجه خوانندگان گرامى فصلنامۀ «ميقات حج» را به ادامۀ آن جلب مى‌كنيم:
بُطحان: واديى است در مدينه. در ضبط اين كلمه اختلاف نظر است. اهل حديث آن را به ضم باء و سكون طاء تلفظ كرده‌اند، و اهل‌لغت به فتح باء و كسر طاء. روايت سومى هم هست: فتح اول و سكون دوم.
بطحان يكى از وادى‌هاى بزرگ و اصلى مدينه است. در حديث آمده است:
بطحان بر روى تُرعه (در يا پله) اى از ترعه‌هاى بهشت قرار دارد. . . اين وادى از حرّۀ شرقى مدينه شروع مى‌شود و از عوالى و سپس از نزديك مسجدالنبى مى‌گذرد و در شمال جمّاوات به عقيق وصل مى‌شود (نك: اوديةالمدينه) .
بُطَيْحاء: مصغّر «بطحاء» است.
گفته‌اند: ميدانگاهى بوده به ارتفاع حدود يك گز كه عمربن خطاب آن را در بيرون مسجد مدينه ساخت و گفت: هركس خواست شعرى بخواند يا جار بزند به اين ميدانگاه برود. . . اين ميدانگاه بعد از دورۀ عمر ضميمۀ مسجد شد.
بُغَيْبغة: مصغّر «بغبغ» و به‌معناى چاهى است كه آب آن نزديك باشد، و به‌قولى: چاهى كه به‌عمق يك قد يا در