106سنيان به جشن و سرور مىپرداختند و عاشورا را عيد مىگيرند در حالى كه شيعيان مشغول روضه خوانى و نوحه سرايى مىشدند. حضور شيعيان در ميان سنيان، در اين ايام، سبب گرفتارى و نگرانى بود. دختر فرهاد ميرزا با اشاره به اين كه در كشتى مراسم سوگوارى بوده و اهل كشتى كه همه فرنگى وخارج از مذهباند، چيزى نمىگويند، از اعراب ياد مىكند كه در «مدينۀ طيبه، در شب قتل - شب عاشورا - در همۀ خانهها آواز دف و دايره و هلهله بلند بود، كسى از ترس جرأت نكرد كه اسم امام حسين عليه السلام را به ميان آورد.» 1
در مكه، شريف عبداللّٰه اين مسائل را ممنوع كرده بود. فرهاد ميرزا در سال 1292 مىنويسد: از محاسن شريف آن است كه سابقا در روز عاشورا اهل مكۀ معظمه عيش و عشرت داشته ساز و طنبور مىزدهاند كه كشتى نوح امروز در جودى قرار گرفته و اين شريف موقوف كرده كه براى كشتى نوح بايد صبح عيش و عشرت كرده و نبايد براى پسر فاطمه كه امروز شهيد شده، محزون وملول شد . . . اين رسم قديم را موقوف كرده است كه در ايام امارت معزّى اليه ديگر در مكه در روز عاشورا اين عمل شنيع را مرتكب نمىشوند.» 2فراهانى در سال 1302 با اشاره به اين كه «سابقا اهالى مكه به اسم اين كه روز عاشورا كشتى نوح به كوه جودى قرار گرفته» در «روز عاشورا شادىها مىكردند و اسباب لهو و لعب فراهم مىآوردند» مىنويسد: «بعد از شريف عبدالمطلب چون شريف عبداللّٰه و شريف عون كه شريف حاليۀ است به تشيع بى ميل نبودند، اين قاعده را منسوخ كردند و به احترام قتل سيد الشهداء عليه السلام موقوف نمودند» . 3امين الدوله نيز در سال 1316 خبر از آن داده است كه «حضرت شريف به اقتضاى نسب و اصل كريم، مذاق تشيع دارند.» 4نايب الصدر نيز كه عاشوراى سال 1306 را در مدينه بوده، خبر از برگزارى مراسم سوگوارى در محلۀ نخاوله داده كه عرب و عجم در آن شركت كردند و حتى مداحى، اشعارى از ناصرالدين شاه را در عزاى امام حسين خوانده و «بعد از ختام، متفق الكلام دعاى شاه اسلام پناه را گفتند.» 5به گزارش همو، شبهاى بعد نيز مراسم سوگوارى برقرار بوده كه نخاوله نيز در آن شركت مىكردند. وى