151بوده است
زندگى اعراب قبل از اسلام، همواره با جنگ و خونريزى و غارت همراه بوده است، ليكن با اين حال، همين افراد براى حرم احترام قائل بودند و به ساكنان حرم حمله نمىكردند و اموالشان را به غارت نمىبردند. مطلب ذيل نشانى است از اين حقيقت:
پيامبر صلى الله عليه و آله آنگاه كه مردم مكّه را به اسلام دعوت كرد، آنها در جواب آن حضرت گفتند: ما مىدانيم كه تو بر حقّى، امّا اگر ايمان بياوريم، مىترسيم كه آنها ما را از سرزمينمان بيرون برانند. خداوند در پاسخ آنان مىفرمايد: «ما اين سرزمين را محلّ امن قرار داديم.»
وَقَالُوا إِنْ نَتَّبِعْ الْهُدَى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنَا أَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً. 1
«گفتند اگر ما با تو اسلام را، كه طريق هدايت است، پيروى كنيم ما را از سرزمين خود به زودى بيرون مىكنند، آيا ما حرم مكّه را برايشان محلّ آسايش و ايمنى قرار نداديم؟»
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَماً آمِناً وَيُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ 2
«آيا كفران نديدند كه ما آن شهر را حرم امن و امان قرار داديم در صورتى كه در اطرافشان مردم ضعيف را به قتل و غارت مىربايند.»
از اين دو آيه برمىآيد كه اين سرزمين قبل از اسلام نيز مورد احترام و محلّ امن بوده، گرچه در اطراف آن اعراب مورد قتل و غارت بودند.
حرم متعلّق به همه است:
در بهرهمندى از حرم، هيچ كس برديگرى اولويت ندارد و كسى حق ندارد ديگران را در استفاده كردن از اين سرزمين منع كند و خود را صاحب اين مكان بداند؛ سَوَاءً الْعَاكِفُ فِيهِ وَالْبَادِ. . . . 3
امير مؤمنان عليه السلام به والى خود در مكّه مىنويسد: «مردم مكّه را وادار كن از كسانى كه در مكّه سكونت مىكنند اجاره بها دريافت نكنند.» حضرت آنگاه استشهاد مىكند به اين آيه از قرآن كه: سَوَاءً الْعَاكِفُ فِيهِ وَالْبَادِ. . . . وآنگاه مىفرمايد: مراد از «عاكف» مقيمان مكّهاند و مراد از «بادى» كسى است كه اهل مكّه نيست و براى انجام حجّ به آنجا مىآيد. 4و از امام صادق عليه السلام در مورد آيۀ