91
«انّ رسولاللّٰه صلى الله عليه و آله غدا يوم عرفه من منا فصلّى الظهر بعرفة لم يخرج من منى حتّى طلعت الشمس» . 1
همچنين روايت موثقه اسحاقبن عمار از امام صادق عليه السلام كه حضرت فرمودند:
«مِنَ السّنّة أن لايخرج الإمام مِن منىٰ الى عرفة حتى تطلع الشمس» . 2
علاوه بر سه روايت مذكور، بعضى از رواياتى كه قبلاً نقل كرديم نيز بر اين مطلب دلالت داشتند (مثل روايات چهارم و پنجم) .
اما روايات بر بيش از استحباب دلالت ندارند. روايت جميلبن دراج هر چند با تعبير «عَلَى الإمام» مطلب را بيان مىكند، اما اين تعبير لزوماً به معناى وجوب نيست، روايت دعائم نيز گذشته از ضعف سندى، بيانگر فعل رسولاللّٰه صلى الله عليه و آله است كه بر مطلوبيت دلالت دارد و الزام را اثبات نمىكند، در روايت موثقه نيز مراد از «منالسنّه» يا اشاره به اين است كه اين عمل از سنت پيامبر است در برابر حكمى كه از آيات قرآن استفاده مىشود يا بهمعناى استحباب در برابر وجوب است، البته اگر چنين اصطلاحى در روايات مرسوم باشد، در روايات چهارم و پنجم، در بحث قبلى نيز كه با تعبير «ينبغى» همراه است، چيزى بيش از استحباب استفاده نمىشود. به علاوه كه در اين مسأله ظاهراً كسى قائل به وجوب نشده است، جز عبارتى از «تحرير» نوشتۀ علّامه حلّى كه به تعبير صاحب رياض اشعار در وجوب دارد. 3ماندن در مشعرالحرام تا طلوع آفتاب روز دهم
پس از وقوف اختيارىِ مشعر، بنابر روايات، بهترين وقت براى حركت از مشعر به سمت سرزمين منا روز عيد قربان، نزديك طلوع آفتاب است. 4، ولى امام (اميرالحاج) بايد افاضه از مشعر را تا طلوع آفتاب به تأخير بيندازد. محقق در شرايع مىگويد:
«وَ يُستحبّ لِمَنْ عَدا الإمام الإفاضة قبل طلوع الشمس بقليل و لكن لا يجوز وادي محسر الّا بعد طلوعها و الإمام يتأخّر حتّى تطلع» . 5
هرچند وجوب تأخير را صريح عبارت شيخ در نهايه و مبسوط، ابن حمزه در «وسيله» ، قاضى ابن براج در «مهذّب» ، و ظاهر عبارت شيخ در «الجمل و العقود» و ابن زهره در «غنيه» و