87«الانتصار» ، «المسائل الناصريات» از سيد مرتضى و «الكافى» از ابوالصلاح حلبى مطرح نشده است. 1پس از شيخ طوسى نيز غالباً متعرض اين مسأله نشدهاند. ابن ادريس نيز قائل به استحباب اقامۀ نماز ظهر در مكه براى حجاج شده و امام را استثنا كرده و مىگويد:
«فانّ عليه أن يصلّي الظهر و العصر يوم التروية بمنىٰ و يقيم بها اِلىٰ طلوع الشّمس استحباباً لا ايجاباً من يوم عرفة» . 2قاضى ابنبرّاج نيز در «مهذّب» عبارتى شبيه عبارت ابن ادريس دارد، پس از افضل شمردن خروج از مكه پس از اقامه ظهر در روز هشتم ذىحجه، امام را استثنا كرده، مىگويد:
«فانّ عليه أن يصلّى الظهر و العصر بمنىٰ و يقيم بها الى طلوع الشمس من يوم عرفة ثمّ يمضي الى عرفات» . 3برخى از فقها نيز فقط مسألۀ باقى ماندن امام در منا تا طلوع خورشيد را مطرح كردهاند و اصلاً متعرض مسألۀ حركت امام در روز ترويه قبل از ظهر و اقامۀ نماز در منا نشدهاند؛ مانند كيدرى در «اصباح الشيعه» . 4بنابراين، اجماعى در مسأله ثابت نيست و البته در كلمات فقها نيز چنين ادعايى به چشم نمىخورد، غير از صاحب جواهر كه بدان اشاره شد، غالباً مسأله را مشهور شمردهاند. ولى با بررسى اقوال روشن شد كه حتى شهرتى در ميان قدما نيز ثابت نيست و تنها دربين متأخرين شدت يافته است.
روايات مسأله
1- معاوية بن عمار از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه حضرت فرمودند:
«عَلَى الإمام أن يصلّي الّظهر يوم التروية بمسجد الخيف و يصلّى الظهر يوم النفر في المسجد الحرام» . 5
لفظ «عَلَىالإمام» ظهور در جعل تكليف الزامى بر اميرالحاج دارد؛ يعنى وظيفۀ امام است كه نماز ظهر را در روز ترويه در مسجد خيف بخواند. البته اين تعبير با وظيفۀ غيرالزامى و