47شود و همۀ شكها و ترديدها فرو ريزد و همۀ خوف و رجاهاى حيوانى زايل شود. . .» 18- اسرار عرفات
حاجى از مكّه هجرت مىكند و به عرفات، بيابان عرفان مىرسد؛ بيابانى كه محلّ شناخت است، شناخت حق و دريافت نور.
جايى كه كسى ديگرى را جز به مسلمانى نمىشناسد. حاكم و زيردست و وزير و رعيت امتيازى بر يكديگر ندارند.
در عرفات آنچه با عنوان يك اصل پذيرفتنى است بىنشان بودن از تمام نشانهاست.
حاجى در عرفات بدنبال گمشدهاى مىگردد كه از ديدها و نظرها پنهان است.
چشمهاى ناسوتى است كه پردۀ ناسوت را كنارى مىزند و حجاب را برطرف مىكند تا به نور جمال بقيةاللّٰه (عج) روشن شود.
قلبهاى رقيق و عاطفهمند است كه در عرفات و در محضر حق حضور مىيابد و اشگ مىبارد و سرانجام ثمر مىگيرد.
عرفات آيتى از آيات الهى است.
نشانهاى از رحمت حق است. در عرفات ميزبان قائم آل محمد است.
امام خمينى قدس سره مىفرمايد:
«با حال شعور و عرفان به مشعرالحرام و عرفات برويد و در هر موقف، به اطمينان قلب بر وعدههاى حق و حكومت مستضعفان از چنگال استكبار جهانى باشيد و راههاى نجات را از حق در آن مواقف كريمه طلب كنيد.» 2در جاى ديگر مىگويد:
«با حال شعور و عرفان به مواقف ثلاث (عرفات و مشعر و منا) برويد»
عرفات و مشعر و منا كامل كنندۀ حجّ است آدمى در اين مكانها، باديدن دريايى موّاج از انسانها به ياد صحراى محشر مىافتد كه همۀ انسانها براى حسابرسى اعمال در آنجا گرد مىآيند. اين درياى موّاج انسانى از چه روى بدينجا آمدهاند. آيا اينان براى طلب دنيا در اينجا جمع گرديدهاند؟ ! آيا در اينجا جز از نشاط روح و معناى تعالى و جستجوى حق طلبانه چيزى هم از دنيا و تجمّلات آن وجود دارد؟ !
امير مؤمنان حضرت على عليه السلام علت حضور زائر در عرفات اينگونه مىفرمايد: «مىدانيد وقتى زائر و انسان حجگزار احرام بست چرا بايد به عرفات