37بنابراين، درس اخلاقى و عرفانى حج، درس اجتماعى نيز هست.
17 - عرفان گريز و عرفان ستيز
سخن را با فرازى ديگر از سخنان حضرت امام قدس سره به پايان مىبريم. امام با اشاره به عيد بزرگ قربان و داستان ابراهيم و اسماعيل و درسهايى كه اين واقعه مهم تاريخى به فرزندان آدم مىآموزد به شيوهاى دلپذير و ابتكارى آميزهاى از عرفان گريز و عرفان ستيز را كه در جاى ديگر نمىتوان يافت ترسيم مىكند و مىفرمايد:
«. . . عيدى كه انسانهاى آگاه را به ياد قربانگاه ابراهيمى مىاندازد. قربانگاهى كه درس فداكارى و جهاد در راه خداى بزرگ را به فرزندان آدم و اصفيا و اولياى خدا مىدهد عمق جنبههاى توحيدى و سياسى اين عمل را جز انبياى عظام و اولياى كرام - عليهم الصلاة والسلام - و خاصه عباداللّٰه كس ديگرى نمىتواند درك كند. اين پدر توحيد و بت شكن جهان به ما آموخت كه قربانى در راه خدا پيش از آنكه جنبۀ توحيدى و عبادى داشته باشد، جنبههاى سياسى و ارزشهاى اجتماعى دارد. به ما آموخت كه عزيزترين ثمرۀ حيات خود را در راه خدا بدهيد و عيد بگيريد، خود و عزيزان خود را فدا كنيد و دين خدا و عدل الهى را بپا نماييد. به همۀ ما ذريۀ آدم فهماند كه قربانگاه مكّه و منا، قربانگاه عاشقان است و اينجا محلّ نشر توحيد و نفى شرك كه دلبستگى به جان و عزيزان شرك است. .» 1آرى مشيّت الهى اين است كه بندگان خدا قربانى كنند و عيد بگيرند! قربانى آنچه در توان دارند، در راه ارزشمندترين آرمان ها و اگر جز اين باشد بايد به عزا بنشينند! و اسارت و ذلّت را بپذيرند!
پىنوشتها: