118
وَأُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ 1
«و مانند كسانى نباشيد كه پراكنده شدند و اختلاف كردند، (آنهم) پس از آنكه نشانههاى روشن (پروردگار) به آنان رسيد و آنها عذاب عظيمى دارند.»
علامه طباطبايى در تفسير اين آيۀ شريفه مىفرمايد: بعيد نيست من بعد ما جائهم البيّنات متعلّق به جملۀ و اختلفوا باشد، بنابراين، منظور از اختلاف، اختلاف وتشتّت از نظر اعتقاد و منظور از تفرقه، تشتت و تفرقه از حيث ابدان و اجسام است. سپس مىگويد و علت تقدم «تفرق» بر «اختلاف» در آيۀ تفرّقوا و اختلفوا اين است كه تفرق ابدان مقدمه و عامل اختلاف در آراء و افكار است؛ زيرا اگر دو گروه با همديگر مرتبط و مجتمع باشند، از لحاظ فكر و انديشه نيز به همديگر نزديك شده و در اثر تماس و تبادلنظر، اتحاد و اتفاق در ميانشان حاصل مىگردد و اما آنگاه كه متفرق و از هم دور شوند و ارتباطشان از هم قطع گردد، در ميانشان اختلاف مشرب و مسلك پديد مىآيد و موجب تفرقه و درهم شكستن سدّ استوار وحدت مىگردد و گويا خداوند متعال در اين آيه چنين مىفرمايد: «مانند كسانى نباشيد كه در مرحلۀ اول با ابدانشان از هم دور و از جامعه جدا شدند، آنگاه اين دورى به اختلاف رأى و اعتقاد در ميانشان منتهى گرديد. 2وحدت مسلمين از ديدگاه سنت:
اين بود دو آيه از دهها آيهاى كه در مورد اتحاد و اتفاق مسلمانان نازل گرديده است. و اما احاديث و روايات در اين زمينه به قدرى فراوان است كه حتى نقل بخشى از آنها از دايرۀ اين بحث خارج است و لذا تنها به نقل يك حديث، به تناسب موضوع، كه از طريق شيعه و اهل سنت نقل شده است اكتفا مىكنيم و بعضى از روايات را در بخش دوم اين بحث مىآوريم.
مرحوم شيخ حرّعاملى در وسائل الشيعه، با اسناد از امام صادق عليه السلام و آن حضرت از پدران بزرگوارش، از رسول خدا صلى الله عليه و آله اينگونه نقل مىكند:
«من سمع النداء في المسجد فخرج من غير علّة فهو منافق الاّ أن يريد الرجوع اليه» 3
«كسىكه در مسجد صداى اذان را بشنود و بدون علت و بىآنكه قصد مراجعت كند، از مسجد خارج شود، او منافق است!»
اين حديث با مختصر تفاوت در منابع