213افراد - در صورت گسترش و عمومى شدن خوف - باقى نمى‌گذارد.
* به كار گيرى برخى دستاوردهاى تمدّن جديد در راه ويرانى، به جاى استفاده از آنها در مسير خوشبختى و تأمين نياز انسان‌ها.
نويسنده در ادامه مى‌افزايد: قصد من ايجاد يأس و نا اميدى از رحمت خداوند نيست بلكه نقد وضعيّتى است كه امّت اسلامى را بتواند به مركزيّت هدايت بشر رهنمون شود. يكى از واجبات و وظايف ما به عنوان امّت اسلامى اين است كه «حجّ» را مبناى بازگشت به حيات و موقعيّت خويش بدانيم و بر ما است كه كمال سعى و تلاش خويش را براى بازگشت به سوى خالق بى‌همتا به كارگيريم و اصول زندگى خود را تصحيح كنيم و همچنين همكارى نزديك براى پياده كردن اين مفاهيم در حج و در طول سال داشته باشيم.
به يقين اگر حجّ مبناى تحقّق تعاون و همكارى بين مسلمانان باشد، تاريخ انسان، تمدّن درخشان امّت اسلامى را به ثبت خواهد رسانيد.
امّت اسلام همانگونه كه در گذشته و در طول صدها سال، تمدّن روشن و مؤثرى را به جهانيان عرضه كرده، فرهنگ و تمدّن جديد را با همۀ ابعاد علمى، فنّى، اقتصادى و. . . ارائه خواهد كرد كه منزلت امّت اسلام را در بين جوامع و ملل نشان مى‌دهد و اين مهمّ انجام نمى‌شود جز با تلاش جدّى و مخلصانه در جهت وحدت طوايف امّت اسلامى در مقابل تهديدات جهانى كه به صورت بنيان مرصوص بايد ايستادگى كنند.
ملاحظه: اهمّيت اين مقاله بيش از محتواى آن، به خاطر نويسندۀ آن؛ يعنى وزير سابق حجّ عربستان است. تهديدهاى بالقوّه و بالفعل جهان معاصر كه در عرصه‌هاى فرهنگ و اخلاق و دين، نه تنها مسلمانان بلكه نهادها و جوامع انسانى را به شكل جدّى مورد تهاجم قرار داده، انديشۀ مقابلۀ هماهنگ براى نجات از اسارتِ آفات تمدّن جديد را شكل داده است. منزلت و جايگاه ويژۀ حج در انجام امّت اسلامى و به عنوان ذخيره و پشتيبان قدرتمند براى اعتلاى فرهنگى، معنوى و اقتدار سياسى و غناى اقتصادى جهان اسلام از موضوعاتى است كه بيش از گذشته نقش و اهمّيت آن روشن‌تر شده و مورد اذعان قرار مى‌گيرد. طبيعى است اگر مسؤولان كشورهاى اسلامى، به ويژه عربستان كه نقش ويژه‌اى در رابطه با حج دارد، با روشن بينى اسلامى به مصالح اسلام و مسلمانان بينديشند و پتانسيل‌هاى ارزشمند موجود را بشناسند، حج مى‌تواند