205مسجد بنى اميّه
مسجد بنى اميه در شهر دمشق است نهايت عالى و وسيع و مرقد حضرت زكريا پيغمبر - على نبينا و عليه الصلوة و السلام - متصل محراب است و بازارهايش نسبت به بازارهاى حلب در وسعت، زياد و به اعتبار زينت و رونق، كم. در خانۀ صغير و كبير، انهار آب جارى است.
سواد شهر از باغها چون بهشت و پر از درختان ميوه‌هاى نيكو و زيتون در آن حدود بهتر و بيشتر مى‌شود.
از دمشق تا بيت‌المقدس ده منزل راه است و چون موسم حج بود ميسر نشد آنجا برويم. مردم شام رو به جنوب نماز مى‌خوانند.
به سوى مدينۀ منوّره
از قديم‌الايام معمول است كه حجاج ايران و توران و روم و شام و غيره، در ماه شوّال در شهر دمشق جمع مى‌شوند و پاشاى شام؛ يعنى حاكم دمشق به فرمان قيصر روم (پادشاه عثمانى) مير حاج شده قافله را با حجاج به محافظت و انضباط تمام به مكّه مى‌رساند، و پس از اداى حج به دمشق بر مى‌گرداند و باعث جهد و كوشش مير حاج در محافظت و صيانت قافله اين است كه هرگاه تا هفت سال حجاج را از شرّ اشرار و تاراج اعراب بدكردار مردم آزار مأمون و محفوظ داشته صحيح و سالم به دمشق بياورد، سلطان روم وى را به منصب وزارت كه اعظم مراتب نوكرى است، سرافراز مى‌فرمايد!
مختصر اينكه حجاج هر طايفه از دمشق كوچ نموده، در مضيرب كه منزل سوم است، براى خريد لوازم ضرورى سفر بيابان - كه اعراب باديه از اطراف آورده، مى‌فروشند - فرود مى‌آيند. سپس متوجه منزل مقصود مى‌شوند.
از دورى مراحل چه بنويسم؟ ! كه در هيچ مملكت، منازل به اين بعد مسافت ديده نشد، چنانكه شترهاى شامى كه بزرگ‌تر و قويتر از شترهاى عالم‌اند، مانده و بى‌حال مى‌شوند اما پيادگان را كه مستظهر به الطاف و حول و قوت حضرت قادر ذوالجلال بودند، به هيچ وجه كوفت راه معلوم نمى‌شد.
كوهستان ناقۀ صالح
رفتيم تا به كوهستانى رسيديم كه در آنجا ناقۀ حضرت صالح عليه السلام را كفّار قوم ايشان پى كردند. هرقافله‌اى كه از آن دره مى‌گذرد با شليك توپ و تفنگ و فرياد و