194نگارنده كه تنگدستى آنان را ديد، گفت كه اگر به كشمير بروند، كشميريان آنان را به گرمى خواهند پذيرفت. گفتند: پيش از اين چند كس از خويشان ما رفتند، اما خدام خانقاه مير بزرگوار، آنان را دروغگوى خوانده، از شهر بيرون كردند.

مقبرۀ شيخ الرئيس ابوعلى سينا نيز در شهر است؛ خراب و ويران و مقبرۀ يهودا پسر يعقوب عليه السلام نيز اندرون شهر است و عمارتهاى عالى دارد.

از همدان كوچيده، به راه توى‌سركان و كرمان شاهان روانۀ بغداد شديم.

صفت كوه بيستون

روز پنجم در كاروان سرايى، در پايين كوه بيستون فرود آمديم و به تماشاى سحركاريهاى فرهاد شوريده سر پرداختيم. ¹به راستى جاى تعجب است كه كوهى به آن عظمت را بريده، نشيمن‌هاى وسيع، طاق بندى، حوض و پيكرۀ خسرو و شيرين را به گونۀ شگفت‌انگيزى كشيده و تراشيده است.

بيست و پنجم همان ماه وارد كرمان شاهان - كه ساكنانش بيشتر كُرد زنگنه‌اند - شديم. فرهاد شيدا در آنجا هم، به فاصلۀ نيم فرسخى شهر، طاقى چون محراب - كه دو فيل با عمارى در ميان آن توانند ايستاد - «از كوهى كه يك لُخت سنگ خاره است، بريده» در وسط محراب، از همان سنگ پيكرۀ خسرو را سوار بر اسب، بزرگتر از معمول تراشيده و در اطراف و جوانب و سقف محراب اشكال وحوش و طيور را كنده است. اينجا را «طاق بستان» گويند و ازآن‌تا مدائن - پايتخت انوشيروان و خسرو - هفت منزل است. «بعد از تفنّن و تماشاى آن» از كرمان شاهان كوچ نموده، از راه چشمۀ على، چشمۀ قنبر و كوه اللّٰه اكبر به قصبۀ گيلانك كه نهايت حد مملكت ايران است، رسيديم. گيلانك بر دامن كوه اللّٰه اكبر است كه كوهى است در نهايت عظمت و ارتفاع. از گيلانك به سوى بغداد هوا بسيار گرم و زمين همواره است و برف است و به سوى ايران سردسير و كوهستان و پرسنگلاخ، به دستور نادرشاه در آنجا دژى استوار براى نشيمن مرزبانان ساخته‌اند.

از گيلانك تا بغداد چهار منزل است، چنانكه قصبۀ بهروز و بلاد رود و غيره، كه منزلهاى طولانى است از توابع بغدادند.

حكام جانبين، بيابانى را سنّور (منطقۀ خالى ميان دو مرز) قرار داده‌اند كه در ميان آن نهر آبى جارى است، كه اگر احياناً راهزنان مسافرى را در اين سوى آب تاراج كنند، به