113
لِلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْىَ وَالْقَلَائِدَ ذَلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
و در سمت شامى نام پادشاه مصر و فرمان او براى ساختن جامه را بافتهاند.
طراز (كمربند) ياد شده، در ناحيۀ ربع زبرين از خانه قرار دارد.» 1اگر به آيات قرآنىِ نوشته شده بر روى كمربند دقت كنيم و آن را با آنچه كه در پيش نوشته مىشده و اكنون نيز در دوران حاضر نوشته مىشود به مقايسه بگذاريم، روشن مىشود كه با تغييرات بسيار اندكى، همان آيات نوشته مىشود، همچنانكه در سمت شامى، كه ويژۀ اهداى جامه بوده، اكنون نيز در دوران حاضر به همان صورت انجام مىگيرد.
امّا قلشقندى - كه معاصر فاسى بوده - دربارۀ كمربند تنها به بيان آيات نوشته شده در سمت شرقى، كه درِ كعبۀ مشرفه در آن است، بسنده كرده، سپس به رنگهاى گوناگون كمربند پرداخته و آن را با رنگ جامه، مورد بررسى قرار داده است. او تركيب اين رنگها با يكديگر را بسيار زيبا و دلنشين توصيف نموده، مىگويد:
«آنچه كه هم اكنون در دوران ما تا پايان دولت ظاهريه برقوق 2و آغاز دولت ناصريّه فرزندش «فرج» جريان دارد، اين است كه:
«كعبه به وسيلۀ جامهاى از ديباج سياه برجسته، از بالا تا پايين پوشانيده شده كه در قسمت زبرين آن كمربندى از همان ابريشم به رنگ سپيد قرار دارد و بر روى آن آيۀ: إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكاً نقش بسته است.
سپس آيات ديگر. . و آنگاه در سال. . . و هشتصد در دولت ناصريه، فرج بن برقوق، كمربند ياد شده، از رنگ سپيد به رنگ زرد تغيير يافت. پس نوشتهها در زمينهاى سياه با ابريشمى زرد مزيّن به طلا قرار گرفت. مخفى نماند كه اين روش زيباتر از پيش به نظر مىرسيد؛ زيرا تركيب دو رنگ سياه و سپيد جلوۀ خاصّ ديگرى را به خود گرفته بود. . .» . 3بدين ترتيب، روشن مىشود كه كمربندِ روى جامه، از دورانى بس پيش (دوران عباسى دوم) پديد آمد و در دوران مماليك پيشرفت قابل ملاحظهاى كرد و سرانجام تقريباً شبيه كمربند كنونى در آمد.
پردۀ درِ كعبه (برقع) :
طول و عرض پردۀ درِ كعبه به اندازۀ