56مىدهند عمره مفرده نمىگزارند، مشكل است.
و از بخش اول ممكن است چنين جواب داده شود: در زمانهاى پيش كه وسايل حمل و نقل سريع ماشينى وجود نداشت، استطاعت براى عمرۀ مفرده، جداى از استطاعت براى حج نبود؛ و انجام ندادن ناييها از آن جهت بوده كه پيش از رسيدن به مكه مستطيع نبوده و پس از رسيدن به مكه همان گونه كه نيابت مانع استطاعت نسبت به حج است مانع استطاعت به عمرۀ مفرده نيز هست.
در ثانى اگر بخواهيم اين سيره را به زمان پيشوايان معصوم عليهم السلام برسانيم، امرى است مشكل؛ زيرا چه بسا سكوت و بيان نشدن وجوب عمرۀ مفرده از ناحيۀ برخى از فقها كه سيطرۀ علمى و فقهى داشتهاند، تا مدّتهاى زيادى آن را از مسلّمات فقه تلقّى كردهاند و اين مطلب در فقه شواهد بسيار دارد؛ همانند فتاواى شيخ طوسى كه تا زمانهاى زيادى پس از درگذشت وى از مسلّمات تلقى مىشود؛ و مىرفت كه عمل به برخى از آنها، حالت سيره پيدا كند.
د: خارج نشدن از تركه
از جمله برهانهايى كه بر واجب نبودن عمرۀ مفرده اقامه شده، اين است كه اگر عمرۀ مفرده واجب باشد، در صورتى كه شخص مستطيع گردد و نتواند آن را انجام دهد، بايد مخارج سفرش از تركه خارج گردد و حال آن كه فقها چنين فتوا ندادهاند. آيةاللّٰه خونسارى مىفرمايد:
«وجوب عمرۀ مفرده بر شخص دور از مكه بعيد است زيرا اين، مستلزم خروج عمره از اصل مال (تركه ميت) است.» 1پيش از ايشان فاضل هندى در كشف اللسام همين اشكال را بيان كرده و بر آن افزوده است كه:
«در هيچ آيه و روايتى نيامده است كه عمرۀ مفرده از تركه خارج گردد.» 2نقد و بررسى
پاسخ اين اشكال از جهاتى ممكن است: اوّلاً ممكن است بگوييم: همانگونه كه حج از