45ذبح هدى (قربانى) در مكه كه لازمهاش جواز ذبح در خارج منا است.
بايد ديد چگونه ميان اين دو دسته از روايات مىتوان جمع كرد.
براى جمعبندى اين دو گروه از روايات، شيوههاى مختلف پيش گرفته شد.
جهت دست يافتن به راه حل صحيح لازم است اين شيوهها را با معيارهاى فنى محك زده و سره را از نا سره جدا سازيم. و اينك به طرح و رسيدگى اين راه حلها مىپردازيم:
1 - راه حل پيشنهادى شيخ طوسى
مرحوم شيخ طوسى بعد از نقل روايت معاويةبنعمار، در مقام جمعبندى مىنويسد:
«فليس في هذا الخبر أنّه ذبح هديهُ الواجب ويحتمل أن يكون هديه كان تطوّعاً وذلك جائز ذبحه بمكّة بدلالة الخبر الأوّل والحكم بالخبر الأوّل أولىٰ لأنّه مفصّل وهذا الخبر مجمل محتمل» . 1اين روايت دلالت ندارد كه امام قربانى واجب را در مكه ذبح نموده و احتمال دارد هدى مستحبى بوده، و روايت اول (ابراهيم كرخى) دلالت دارد كه قربانى مستحب را حاجى مىتواند در مكه ذبح كند. [ و در صورت تعارض ] اولى اين است كه طبق خبر اوّل حكم شود زيرا خبر اوّل (روايت ابراهيم كرخى) ميان واجب و مستحب تفصيل داده و اين خبر از اين جهت مجمل است و هر يك از واجب و مستحب را محتمل است.
بعد از شيخ اين توجيه در كلام فقيهان رايج شده و تعدادى از فقيهان با حمل روايت معاوية بن عمار بر هدى مستحب، دو دسته روايات را جمع كردهاند. 2اشكال محقّق اردبيلى بر راه حل شيخ
مرحوم محقق اردبيلى بعد از نقل راه حل شيخ مىنويسد:
«وفي هذا التأويل تأمّل لعدم ظهور سند الخبر الاوّل و ظهور كون الثانى في هدي التمتع و لو لم يكن اجماع لكان القول بالجواز فى مكّة جيداً» 3«اين تأويل شيخ مورد تأمل است زيرا سند خبر أوّل «ابراهيم كرخى» روشن نيست [ چون ابراهيم كرخى مجهول است ] و روايت معاوية بن عمّار هم ظهور در حج تمتع دارد.
و اگر اجماعى نباشد قول به جواز ذبح قربانى در مكه پسنديده خواهد بود.»
بررسى
روايات دستۀ اوّل منحصر در روايت