98
نشانههاى مرز جنوبى
مرز جنوبى، از كوه «نعيله» غربى، از سمت جنوب غربى شروع و به آخر كوه «صيفه» پايان مىيابد.
مواضع اين مرز عبارت است از كوه «نعيله» ، كوه «دومتهالحمراء» كه بزرگترين كوه منطقه و سمت راست ورودى كه از جادۀ «ليث» قراردارد و در وقت توقّف اتوبوسهاى حاجيان در ايستگاه كنترل، در موازى آنان واقع مىشود، كوه «بشيم» (بشيمات) ، كوه «ريعالسيد» ، كوه «خشن الأوسط» كوه «ابوالصواعق» ، كوه «لبن» ، كوه «لبين» و «البيبان» ، كوه «نعيلة الشرقى» ، كوه «غراب» ، كوه «الخاصره» ، كوه «ريع مهجره» يا گردنۀ ابن كرز، كوه «المظالف» ، كوه «صويفه» (كوه ابوعشاش) و كوه «صيفه» كوه بزرگى كه در بين اهالى منطقه شناخته شده است. مجموعۀ نشانههاى مرز جنوبى 152 عدد است و با طى مسير اين نشانهها يك دور كامل به محيط حدود حرم تحقق پيدا مىكند.
نويسنده در مورد هر يك از نشانهها، در مكانهاى مزبور، بحث مفصلى ارائه داده است و با دقّت و ارائه نقشه و شرح مفصل شكل گردنهها بحث كاملى انجام داده است كه علاقهمندان مىتوانند به اصل كتاب مراجعه كنند.
پايان بخش بحث
عبدالملك بن دهيش در اواخر بحث به نتايجى دست يافته كه به پارهاى از آنها اشاره شد و در ادامه به بعضى ديگر اشاره مىگردد:
1 - مورّخان مكّه وقتى لفظ «حدود حرم» را بكار مىگيرند، منظورشان تنها حدود حرم و وروديهاى مكه است، نه حدودى كه بسان دست بند برگرد مكه احاطه دارد. اين وروديها در زمان ازرقى و فاكهى شش تا بود و در دورۀ فاسى دوتا از آنها متروك شد و تنها چهارتاى آن معروف بود و از اين رو علائم حدود حرم منحصر به وروديهاى مكه گشته بود.
2 - حدود حرم امرى توقيفى است و جاى اجتهاد نيست. وجود نشانهها بربالاى كوهها، از زمان حضرت ابراهيم - ع - به راهنمائى جبرئيل است. كار بعدىها چيزى جز تجديد بناى نشانهها در همان مكان قبلى، بدون پيش و پس كردن يا ايجاد انحراف در مسير نيست.
منقول از سيرۀ پيامبر نيز بازسازى نشانهها در همان مكان خودشان است و از آن حضرت