94«وقتى ابراهيم - ع - گفت: «ربّ اَرِنٰا مناسِكَنٰا. . .» جبرئيل نازل شد و وى را به همراه خود برد، مناسك را نشان داد و بر حدود حرم آگاهش ساخت. ابراهيم سنگچين مىكرد و خاك مىريخت و جبرئيل حدود را نشان مىداد.
حرم علائمى دارد كه در چهار طرف مكه بنا شده و تا به امروز همچنان باقى است.
اين علامتها در طول تاريخ، در پى هر تخريبى بازسازى شده است. پارهاى از آنها جديد است و با سيمان و سنگ رخام ساخته شده و بعضى ديگر قديمى است و با سنگ و آهك بنا گرديده است و بعضى ديگر سنگچين مىباشد. علما بر اين علائم «انصاب حرم» مىگفتند.
بعد از حضرت ابراهيم - ع - پسرش اسماعيل و سپس عدنان بن ادر و قصى بن كلاب، به هنگام بعثت قريش تجديد بنا كردند. و آنگاه پيامبر خدا - ص - در روز فتح مكّه، سال هشتم هجرت، تميم بن اسد و اسود بن خلف را مأمور بازسازى آنها كرد. از ديگر تجديد بنا كنندگان علائم حرم، مىتوان عمربن خطاب، عثمان بن عفان، معاوية بن ابوسفيان، عبدالملك بن مروان و مهدى عباسى را نام برد. بنابراين، علائم حرم؛ بويژه آنها كه بر قلۀ كوهها واقع شدهاند ده بار تجديد بنا گرديدهاند.
علائمى كه در وروديهاى مكّه از راه مدينه، يمن، عراق، طائف، جعرانه و جدّه قرار دارند، در سال 325 ه. ق. توسط راضى عباسى و در سال 616 ه. ق. از طرف پادشاه اربل ملك مظفّر و در سال 683 ه. ق. به وسيلۀ ملك مظفّر پادشاه يمن و در سال 874 ه. ق. از سوى قايتباى و در سال 1023 ه. ق. به دست سلطان احمدخان اوّل و در سال 1073 ه. ق.
به همّت شريف زيد بن محسن و به سال 1262 ه. ق. به ارادۀ سلطان عبدالمجيدخان بازسازى شدهاند؛ يعنى در مجموع هفت بار تا عصر سعوديها تجديد بنا شده است. در دورۀ سعوديها نيز هفت بار بازسازى شدهاند؛ يكبار بعد از سال 1343 ه. ق. توسط ملك عبدالعزيز دوبار در سالهاى 1376 ه. ق. و 1377 ه. ق. بوسيله ملك سعود و دوبار در سالهاى 1404 ه. ق. و 1407 ه. ق. به دست ملك فهد تجديد بنا شده است. در بازسازى اخير، عبارت است از گذاشتن دو علامت جديد در منطقۀ تنعيم و بازسازى ستون غربى از دو ستون تنعيم.
مجموع بازسازيها از زمان حضرت اسماعيل - ع - تاكنون 25 بار مىشود.
تلاش مورّخان در ثبت محلّ حدود حرم
قديمىترين تحقيق تاريخى مربوط به حرم، كه به دست ما رسيده دو كتاب است؛