75 3 - عدم حضور عقيل در جنگها

سومين محور كه از زندگى عقيل بن ابيطالب براى مخالفانش مورد بهره‌بردارى قرار گرفته و موجب گرديده است شخصيت معنوى و موقعيت والاى او حتى براى بعضى از مؤلفان و نويسندگان خودى نيز مورد سؤال واقع شود، عدم حضور او در جنگهاى دوران خلافت امير مؤمنان - ع - است؛ زيرا در هيچيك از سه جنگ جمل، نهروان و صفين از حضور عقيل سخن صريح به ميان نيامده است.

تحريف تاريخ

عدم حضور عقيل در جنگهاى دوران خلافت امير مؤمنان - ع - و شركت نداشتن او در جنگ؛ فرصت ديگرى را به حديث‌سازان و دروغ‌بافان داده و از غيبت او بهره‌بردارى نموده و او را از كسانى معرفى كرده‌اند كه در جنگ صفين همراه معاويه بوده و در كنار او به‌سر مى‌برده است و اين دروغ به تدريج در ارادتمندان خاندان ابوطالب هم موجب شك و ترديد و يا بصورت يك حقيقت متجلى گرديده است و طبعاً بدگمانى و اشكال و ايراد به ساحت عقيل بنى‌هاشم را تقويت نموده است.

ما قبل از بيان اصل موضوع و علت عدم حضور عقيل در جنگهاى دوران امير مؤمنان - ع - به چگونگى تحريف اين گوشه از تاريخ اشاره مى‌كنيم آنگاه اصل موضوع را بررسى مى‌نماييم:

1 - ابوالفرج اصفهانى مى‌گويد:

«هرب عقيل الى معاويه و شهد صفين معه غير انّه لم يقاتل ولم يترك نصح أخيه والتعصب له» ¹«عقيل از على جدا شد و به سوى معاويه فرار و به همراه وى در صفين شركت نمود ولى وارد جنگ نشد و طرفدارى و حمايت از برادرش را حفظ كرد.»

2 - عقدالفريد مى‌نويسد: «وقال له معاوية ليلةالهرير بصفين يا أبا يزيد أنت معنا؟» ²«معاويه در ليلةالهرير در صفين به عقيل گفت تو به همراه ما هستى؟»

3 - و در نقل ديگر چنين آمده است: «انّ معاويه قال يوم صفين لانبالى وابو يزيد معنا» ³گذشته از اين كه، در بحث قبلى ثابت نموديم كه رفتن عقيل به نزد معاويه پس از شهادت امير مؤمنان بوده است ⁴و لذا به كار بردن كلمۀ «فرار» از آن حضرت و يا حضور در جنگ صفين ساختگى و مغاير با حقايق تاريخى است. جاحظ نيز با نقل