149
«إبناى امامان، قاما أو قعدا» ؛ «اين دو فرزندِ من، امام و راهبر مردم هستند، قدرت اجرايى در دست داشته باشند و قيام كنند، و يا فاقد چنين قدرتى بوده و حتى در سراى خويش در راهبرى مردم محدود باشند و در امر اجراى امور مملكت به پا نخيزند.»
بنابر اين امامت اميرالمؤمنين على - ع - با خلافت و قدرتِ اجرايىِ ابوبكر آسيب نمىبيند؛ چون ابوبكر وديگران امام نبودهاند، و تاريخ نيز از ديرباز تا كنون در ميان خلفا، فقط از على اميرالمؤمنين - ع - به عنوان «امام» ياد مىكند، و «الامام على» از آغاز تا كنون زبانزد تاريخ اسلام است. و چون اميرالمؤمنين على - ع - از آغاز امر، امام بوده - هر چند قدرت اجرايى در اختيار ديگران قرار داشت - ولى آنان در تمام شؤون از رهنمودهاى آن حضرت در مسائل دينى و اقتصادى و نظامى و سياسى و جز آنها بهره مىجستند؛ و اميرالمؤمنين على - ع - هرگز در مقابل آنها شمشير نكشيد. اما آن حضرت با معاويه (به اصطلاح به جنگ كلاسيك) روى آورد و بر روى او شمشير كشيد؛ چرا كه حاضر نبود برابر امامت و مقام رهبرى آن حضرت سرِ طاعت فرود آورد؛ ولى خلفاى قبل از او در پيروى از رهبرى حضرت على - ع - و بهرهورى از رهنمودهاى آن حضرت دريغ نمىورزيدند؛ بلكه پناهگاه آنها در همۀ مسائل، اميرالمؤمنين على - ع - بوده است. پرسيدند:
2 - در فروع احكام، ميان سنى و شيعه چه تفاوتهايى است؟
گفتيم: در اكثر قريبِ به تمام فروع احكام، در مسائل كلى و اساسى، هيچ اختلافى كه اين دو فرقه را بكلى از هم جدا سازد وجود ندارد. در عمل مسائل فرعىِ عملى در كلياتِ آنها باهم مشتركند؛ هر چند در جزئياتِ امر اختلاف نظر وجود دارد. و اين اختلاف به سان اختلافى است كه ميان مجتهدانِ يك عصر يا چند عصر كه پيرو يك مكتب و مذهب باشند جلب نظر مىكند.
با توجه به اين كه در مورد قرآن وپيامبر و قبله و كليات احكام فرعى، هر دو فرقه از اتفاق عقيده و عمل برخوردارند. بنابر اين چنين اختلافى نبايد سر از عداوت و بيگانگى از يكديگر برآورد و به هيچوجه در اين باره خصومت سزا نيست. بايد گفت تعصب عدهاى و يا ترفندهاى دشمنان اسلام به اين تفرقه و بغض و كينه و عداوتِ فرقِ مختلف اسلامى با