46بحث فقهى «استلام» و پيشينۀ آن

نظر فقهاى شيعه

شيخ صدوق (م381 ه‍. ق.) در كتاب «الهداية بالخير» آورده است: «در تمام شوطها حجرالاسود را استلام كن.» ¹سيد مرتضى (م 355 - 436 ه‍. ق.) در كتاب «الجمل العلم و العمل» گويد: «طواف را از مقابل حجرالاسود شروع كن و با صورت در مقابلش قرار گير و آن را استلام كن.» ²شيخ طوسى (م385 - 460 ه‍. ق.) در كتاب «النهايه» مى‌نويسد: «طواف را از حجرالاسود شروع كن، و هرگاه بدان نزديك شدى، حمد و ثناى پروردگار كن و درود بر پيامبر و آل او فرست و استلام كن آن را.» ³همو در كتاب «الجمل و العقود» مى‌فرمايد: «مستحبات طواف ده‌تاست؛ از جمله استلام حجر در تمام شوطها.» ⁴قاضى عبدالعزيز بن برّاج طرابلسى (م400 - 481 ه‍. ق.) در كتاب «المهذب فى الفقه» چنين گويد: «از جملۀ مستحبات طواف، استلام حجرالاسود در تمام شوطها مى‌باشد.» ⁵ابن زهره (م511 - 585 ه‍. ق.) در كتاب «غنية النزوع الى علم الأصول و الفروع» مى‌فرمايد: «استلام حجرالاسود قبل از شروع سعى مستحب است.» ⁶ابن حمزه (كه در سال 580 ه‍. ق. مى‌زيسته) در «الوسيله» مى‌فرمايد: «از جمله مستحبات طواف، استلام حجر در تمام شوطها است.» ⁷ابن ادريس (م558 - 598 ه‍. ق.) در «سرائر» فرمايد: «طواف را از حجرالاسود شروع كن و استلام آن مستحب است.» ⁸محقق حلى (م602 - 676 ه‍. ق.) در «شرايع الاسلام فى مسائل الحلال و الحرام» آورده است: «مستحبات طواف پانزده امر است؛ از جملۀ آنها، استلام حجر است على الأصح.» ⁹همو در «المختصر النافع» مى‌فرمايد: «از جملۀ مستحبات طواف، استلام حجرالاسود است.»