20
كعبه ثانى است كه ره گم نشود
صفت ديگر آن «هدًى للعالمين» است؛ يعنى مردم گمراه جهان و كاروان بشر را به هدف كمال خود كه شناختن حق و فدا كارى براى نجات خلق است و به محيط امنيت و عدالت و مدينه فاضله كه مطلوب فطرى و گم شده انسان است راهنمايى مىنمايد. پرچمى است بر نخستين بام كرۀ زمين تا كاروان بشر راه را گم نكنند و خود را بر سايۀ عدالت و امنيت خدا برسانند؛ «غرض از كعبه، نشانى است كه ره گم نشود» ، «فيه آيات بيّنات» ، چشم خدا بين در آن سرزمين و خانه باز مىشود، آيات حق و صفات وارادۀ خدا در آن آشكار و روشن ديده مىشود. در ساختمان و كوه و دشت آن، آثار پيامبران و سران اصلاح باقى است. در مناسك و آداب، در تاريخ پر حوادث آن، صفات و مقصود پروردگار هويداست.
مقام ابراهيم
فكر ابراهيم در ميان تودۀ مغرور و گمراه و عقايد و تقاليد پيچيده و در هم و عقول خفته براى شناسايى پديد آورندۀ آنها و زمين و حيات جاويدان قيام نمود و براى درهم شكستن بتها و ايستادن در برابر سيل بنيان كن اوهام عمومى و نجات خلق در آغاز جوانى يكتنه قيام نمود. روح فدا كارى او تا به آتش رفتن و قربانى نمودن فرزند ايستاد. تمام اين قيامهاى ابراهيم در قيام براى ساختن خانه كعبه كه نقش و انعكاس روح اوست ظاهر شد، پس كعبه و آداب آن، يكسره مقام ابراهيم است، (محلى كه بنام مقام ابراهيم است گويا رمزى از آنست) .
كعبه خانۀ «امن»
«و من دخله كان آمنا» محيط امنيت، آن محيطى است كه فاصلههاى قومى و نژادى و رنگ و لباس را از ميان مىبرد. خيال متجاوز را محدود و دست متعدى را مىبندد.
جنبشهاى اختلاف انگيز را آرام مىسازد و همه را به يك حقيقت متوجه مىنمايد و به يك رنگ در مىآورد. از آغاز پايه گذارى و در قرون گذشته و دورههاى جاهليت و زمانهاى پر حوادث و خونين گذشته، اين ساختمان و محيط امنيت بوده.