31بيدار مىشود تا بيايند و به مصالح اسلام بينديشند و نسبت به آحاد مسلمين احساس تكليف كنند و ضرورت سهيم شدن در حل مشكلات يكديگر و همدردى در بحرانها و دشوارىها را دريابند و ريشۀ وحدت امت را با معارفه و آشنايى و ايجاد رابطه عمق بخشند و به بررسى اوضاع و احوال همديگر بپردازند و دور از اشتباهات و لغزشها، براى آتيۀ درخشان خود طرحى تدارك كنند و به تحكيم روابط با ديگر برادران مسلمان شرق و غرب اقدام كنند. و نعمت خداوندى را كه در پرتو ايمان و اسلام، قلوب آحاد امت را پيوند داد، سپاس گويند و تار و پود آن را با اخوّت خالص و محبت صادق و فقط براى خدا و به منظور جلب رضاى او، در فضايى آكنده از ايثار و فداكارى و با صدق گفتار و كردار، مستحكم كنند و خاطره اين سرزمين مقدس و صفاى پاك معنوى آن را كه در سايۀ حج تكوين يافته، زنده بدارند و بدور از هر نوع شائِبۀ مادى و چشم داشت نسبت به منافع فردى و گرايشهاى نفسانى و تمايلات انحرافى، بر آن پايدار بمانند.
حج و انسان سازى
در سفر روحانى حج، علاوه بر آنچه از نظر گذشت، فضائل اخلاقى شكل مىگيرد. حج مدرسه انسانسازى است. در اين سفر زائران به تمرين صبر و پايدارى در برابر رنجها و سختىها مىپردازند، از عادات زشت و اخلاق نكوهيده پاك مىشوند، از معصيت و گناه مىپرهيزند و نفوس خود را به عطوفت و محبت مىآرايند و انگيزههاى خير و نيكى را شكوفا مىسازند. بدين ترتيب حج يكى از نيرومندترين عوامل انسانسازى و تهذيب و اعتدال نفوس است و حجگزاران راحت و اطمينان و آرامش نفس خود و شادمانى واقعى و سعادت و نيكبختى را در اداى اين فريضه مىدانند و به ياد خدا دلهايشان آرام مىگيرد. كه «أَلاٰ بذكر اللّٰه تطمئِنُّ القلوب.» 1
قرآن كريم ضمن تشريع احكام حج، زائران را از آنچه با معنويت و روحانيت حج در تضاد است بر حذر مىدارد و در اين خصوص مىفرمايد: «حج در ماههاى مخصوصى است، پس هر كه در اين ماهها فريضه حج را ادا مىكند بايد از مباشرت جنسى و گناه و جدال بپرهيزد و آنچه از كار نيك انجام دهيد خدا بدان آگاه است. زاد و توشه برگيريد كه بهترين توشه تقوا و پرهيزكارى است. پس اى خردمندان از خدا بهراسيد.»