65بدون شك بايد گفت در تمام دوران بعثت مهمترين ابزار رسول خدا - ص - در برابر مشركان، آيات قرآن بوده است. اين امر در مورد سالهاى نخست، بعثت نمود روشنترى دارد. پيامهايى كه در ضمن آيات استوار قرآنى ارائه مىگرديد، چونان پتكى بر سر شرك فرود مىآمد و مشركان را در برابر دعوت اسلامى خلع سلاح مىكرد. نظم آهنگين قرآن و ادب قوى و شيواى آيات، بر جذبۀ پيامهاى آن افزوده و مشركان را از ايستادگى در برابر خود عاجز مىساخت. بدين ترتيب قرآن هم به لحاظ شكل و هم محتوا، توانست توحيد را در جامعۀ شركآلود نشر دهد و تودههاى مردم را مفتون خويش سازد. مشركان از اظهار هر نوع انتقاد جدّى به آيات قرآن ناتوان بودند و تنها با اِعمال فشار بر مسلمانان، كوشيدند تا توسعۀ اين آيين پاك را محدود سازند.
تحول تاريخى كه با بعثت و اعلام نبوت رسول خدا - ص - آغاز شده بود، به كمك آيات قرآن انديشۀ خود را در تمام زواياى جامعۀ جاهلى، توسعه داده و به سمت يك تحول و انقلاب بنيادين پيش رفت. آيات قرآنى تأثير عميقى از لحاظ فكرى ايجاد كرده و با حمله و هجمه به ارزشهاى جاهلى، در بىاعتبار كردن آنها نقش محسوس و قابل محاسبهاى داشته است.
بررسى تأثير قرآن در ميان مردم از جهات مختلفى قابل بررسى است؛ توجه به جهتگيرى نخستين آياتى كه نازل شده، مىتواند گوشهاى از تأثيرگذارى قرآن را بر مردم نشان دهد. مىدانيم كه بسيارى از مردم تنها با شنيدن شمارى از آيات، اسلام را مىپذيرفتند. قديمىترين سورهها عبارتند از سورۀ «علق» ، «مدثر» ، «مزمل» ، «الضحى» و «قلم» . 1
در سورۀ علق آمده است: 2«بخوان به نام پروردگارت كه بيافريد آدمى را از لختۀ خونى بيافريد. بخوان، و پروردگار تو ارجمندترين (اكرم)