20كوچك آنها را شامل مىشود. البته اصل تكليف به حج، گرچه به نحو مستحب شامل همۀ مردم مىشود ولى وجوبش در مورد مكلّفين است در حالى كه عبادتهاى ديگر مثل حج نيست؛ بطور مثال نماز كه ستون دين است، براى كودكان در سن تمرينى از هفت سال به بعد شروع مىشود (البته با توجه به اختلافى كه ميان فقهاست كه عبادات صبى مشروع است يا تمرينى، گرچه حق اين است كه عبادات صبّىِ مميز، مشروع است) ولى در مورد كودكان زير هفت سال سخن از نماز نيست چه رسد به روزه و. . . اما در باب حج چنين نيست و انسان چه در دوران نوزادى، چه در دوران نوجوانى يا جوانى و بلوغ مىتواند اعمال حج را بجا آورد. ليكن در دوران نوزادى اطافه مستحب است؛ يعنى براى پدر و مادر شايسته است فرزند نوزادشان را طواف دهند، البته خودشان نيت مىكنند سپس كودك را طواف مىدهند نه اين كه خودشان از طرف او طواف كنند. البته وقتى خود اين كودك به سن نوجوانى و تمييز رسيد گرچه بالغ و مكلف نيست، ولى مىتواند نيت كند آنگاه شخصاً اعمال حج را انجام دهد ليكن در اين صورت حج او به عنوان يك فضيلت مشروع است گرچه حجةالاسلام - حج واجب - او محسوب نمىشود و پس از بلوغ اگر مستطيع باشد، بايد حج بجا آورد.
پس انسان در مقاطع گوناگون عمر مىتواند سه قسم حج داشته باشد: 1 - حج اطافهاى 2 - حج ندبى (مستحبى) 3 - حج فرضى (واجبى) .
درباره اقسام حج به روايات زير دقت كنيد:
1 - عن عبدالله بن سنان عن ابى عبدالله - ع - «قال سمعته يقول:
مر رسولالله برويثة و هو حاج فقامت اليه امرأة و معها صبى لها فقالت: يا رسولالله أيحجّ عن مثل هذا؟ قال: نعم و لك اجره» . 1
عبدالله بن سنان از امام صادق - ع - نقل كرده كه فرمود: «در رويثه - نام محلى است - زنى كه كودكى به همراه داشت، خدمت پيامبر - صلى الله