123نشده باشد.
3 - جاهايى كه ثواب خواندن نماز در آنها كم مىشود، مثل كليساها و كنيسهها.
4 - جاهايى كه خواندن نماز در آنها حرام است، مثل مكان غصبى. 1
با توجه به اين مقدمه ممكن است در نظر ابتدايى، به ذهن خوانندۀ محترم چنين بيايد كه چرا اين سؤال در رابطۀ با حجر اسماعيل مطرح مىشود؟ و اگر نگوييم كه بواسطۀ ويژگى ممتاز و مختص به خود، داراى استحباب فوق العاده است، لااقل بخاطر جزء بودن براى مسجد الحرام، در قسم اول اين تقسيم قرار دارد، پس شكى در جواز و بلكه در استحباب آن نبايد كرد؟
ليكن ريشۀ مطلب در جاى ديگر نهفته است، و آن اين كه:
«آيا حجر اسماعيل جزء كعبه بوده است يا نه؟» .
روايات متعددى وجود دارد كه جزء بودن حجر براى كعبه را نفى مىكند. معاوية بن عمار مىگويد از امام صادق - عليه السلام - پرسيدم: آيا حجر جزء كعبه است؟ و آيا قسمتى از آن جزء كعبه است؟ حضرت فرمود:
خير، حتى به اندازۀ سر ناخن چنين نيست، ليكن اسماعيل مادر خود را در آن دفن كرد، و بخاطر آن كه زير پاى مردم قرار نگيرد اطراف آن را سنگچين كرد. . . 2
در روايت زراره نيز جزء بودن حجر از كعبه بطور صريح نفى شده است. 3
برخى از فقها؛ از جمله يحيى بن سعيد حلّى تصريح كردهاند كه: «و ليس فى الحجر شئ من البيت» ؛ «در حجر چيزى از كعبه وجود ندارد» 4و مرحوم آيت الله حكيم اين مسأله را نظر اكثر فقها مىداند و مستند آن را