71«اى مردمى كه ايمان آوردهايد؛ شعائر الهى را پاس بداريد و ماه حرام، قربانىها، زائران خانۀ خدا را كه به اميد فضل الهى و رسيدن به رضا و خشنودى خدا، راه افتادهاند، حرمت نگاه داريد و مورد تعرّضشان قرار مدهيد. . .» .
خداوند، كعبه و بيت حرام را براى كارپردازى مردم و قيام به سود ايشان قرار داده؛ چنانكه حرمت ماههاى حرام و قربانىها نيز به همين هدف مىباشد.2
مفاد آيات:
از مجموع آيات تلاوت شده با تكيه روى جملههاى «كلوا منها» ، «اطعموا البائس الفقير» ، «لا تُحرّموا شعائر اللّٰه و لا الهدى» ، «لن ينال اللّٰه لحومها و لا دمائها. . .» و «قياماً للناس» و امثال آنها، چنين استفاده مىشود كه مناسك و آداب حجّ، مثل همه نهادهاى عبادى و فرائض دينى، دستوراتى عملى و برنامههايى تمرينى هستند و براى تربيت انسان و رساندن او به كمال مطلوب و ممكن، تشريع شدهاند.
از آن جايى كه انسان داراى هويّتى خاصّ است و ممكن است او بدست خويش بر سر راه كمال، موانعى بوجود آوَرد و در نتيجه، از طىّ مراحل رشد و كمال انسانى در بعد فردى و اجتماعى و حتّى مادى و معنوى باز مانَد و از عمدهترين موانع، در مسير تكاملى انسان، ظلمها، نابرابرىها، خودپسندىها، خودبينىها، ثروت اندوزىها و فقرو فلاكتهاست، حج يكى از آن كلاسهاى انسانساز است كه او در اين كلاسها پس از شناخت آن سلسله موانع، زمينۀ رشد و تعالى خود را فراهم مىسازد و بر قلّۀ بلند انسانيت صعود مىكند.
پس، مهمّ آنست كه انسان، عنصرى فداكار، نوعدوست بار آيد و نيكو تربيت شود و داراى روح گذشت بوده از مال و داراييش انفاق كند، تهى دستان، بينوايان و سائلان و گدايان و گرفتاران را طعام دهد و ياريشان نمايد تا بطور طبيعى، تبعيضهاى ناروا و عاملهاى كين،