75سال چهارم را از صفر مى‌گرفتند و آن را محرم مى‌ناميدند، و حج آنها در اين سال در محرم اتفاق مى‌افتاد، آنگاه پس از دو سال در صفر، و همينطور به تأخير مى‌افتاد. و هدف آنها تشبه به يهود بود، چون آنها ماهها را بر حسب فصول تطبيق مى‌كردند. در تفسير امام فخر رازى نيشابورى نيز مطالبى آمده است كه همين نكته را تأييد كرده و روشن مى‌نمايد (مجمع البيان 5/29 و هامش آن - كشف الاسرار 4/138، ط: دوم، اميركبير، تهران 1357 ه‍. ش - روض الجنان 5/178 ط: دوم، شركت تضامنى علمى 1361 ه‍) .

12 - مجمع البيان 2/294 - تفسير القرآن العظيم 1/237 - الكافى (اصول) 4/64، ط: كتابفروشى اسلاميه. در اين كتاب اخير اضافه شده است: «ولكل كه معصية، و حرمة ماله كحرمة دمه» - و نيز بنگريد به: جامع البيان 4/150، ط: دارالمعارف مصر - مسند احمد 3647.

13 - مجمع البيان 2/294 - روض الجنان 1/503 - كشف الاسرار 531 - المناز 2/227 - جواهرالكلام 18/355.

14 - تفسير البرهان 1/199 - 201. مجمع البيان و هامش آن 2/294 - الميزان 2/79، ط: سوم، مؤسسة الاعلمى بيروت، 1393، جواهر الكلام 18/355 و 359 - 361.

15 - جواهر الكلام فى شرح شرايع الاسلام 18/359 - 364.

16 - جامع البيان 2/158 تفسير القرآن العظيم 1/238.

17 - همان مرجع و صفحه - كشف الاسرار 1/531 - التفسيرالكبير 5/165.

18 - جامع البيان 2/159 - كشف الاسرار 1/531 - مالك كتاب «الموطأ» آورده است: جدال در حج چنين بوده است كه قريش در مشعرالحرام در مزدلفه (قريب به «قزح») وقوف مى‌كردند و قبايل ديگر در عرفات، و باهم به مجادله مى پرداختند و نسبت به يكديگر تفاخر مى‌كردند و مى‌گفتند: وقوف ما از وقوف شما به صواب نزديكتر است. خداوند متعال در اين باره فرموده: «لكل امة جعلنا منسكاً هم نا سكوه فلا ينازعنك فى الامر وادع الى ربك انك لعلى هدى مستقيم و ان جادلوك فقل اللّٰه اعلم بما تعملون» .

مالك آنگاه گفته است: «اين است همان «جدالى» [ كه از آن در قرآن كريم نهى شده ] و آن را براى ما روايت كرده‌اند. (رك: التفسير الكبير 5/165 - تفسيرالقرآن العظيم 1/238) .

19 - جامع البيان 2/159، 160 - التفسير الكبير 5/165.

20 - جامع البيان 2/160.

21 - تفسير المنار 2/227، ط: دوم افست، دارالمعرفة لطباعة و النشر، بيروت.

22 - روح البيان 1/314.

23 - المنار 2/227.

24 - التفسير الكبير 5/162.

25 و 26 و 27 - كنزالعمال 5/31، ط: افست از روى نسخۀ چاپى حيدرآباد. مؤسسۀ الرسالة، بيروت، 1399 ه‍.

28 - التفسير الكبير 5/167.