117از جزيرةالعرب، مكه و مدينه و يمن و توابع آنهاست. و از برخى ديگر نقل مى‌كند كه منظور از جزيرةالعرب منطقه‌اى است كه طول آن از عدن تا آبادان و عرض آن از تهامه تا نزديكيهاى شام است. 1
علامه حلى معتقد است كه مراد از جزيرةالعرب همان حجاز است و حجاز عبارت است از مكه و مدينه و يمامه و خيبر و ينبع و فدك و اطراف آنها. و به اين علت، اين منطقه را «حجاز» مى‌گويند كه ميان نجد و تهامه، حاجز است. علامه اضافه مى‌كند علت اينكه گفتيم منظور از جزيرةالعرب حجاز است آن است كه اگر چنين نباشد، بايد اهل ذمه را از يمن هم اخراج كرد در حالى كه اين طور نيست. 2
شوكانى مى‌گويد: اصمعى گفته است كه جزيرةالعرب از نظر طول از عدن تا عراق و از نظر عرض از جده تا نزديكيهاى شام است و علت اينكه به اين منطقه جزيره گفته مى‌شود اين است كه درياى هند و درياى فارس و حبشه آن را دربرگرفته و صاحب قاموس گفته، جزيرةالعرب منطقه‌اى است كه آن را درياى هند و درياى شام و دجله و فرات دربرگرفته است يا بگوييم از عدن تا اطراف شام و از جده تا سبزه‌زارهاى عراق است. 3
صاحب جواهر پس از نقل كلام اصمعى و چند قول ديگر مى‌گويد: مى‌توان گفت كه مراد اينان فقط تفسير كلمه است وگرنه سيره، دلالت دارد بر اينكه كفار را از همه اين مناطق بيرون نمى‌كردند و علت اينكه جزيرةالعرب به اين نام، ناميده شده، اين است كه درياى هند (كه همان درياى حبشه است) و درياى فارس و فرات آنجا را احاطه كرده و اينكه به عرب نسبت داده شده به اين جهت است كه عربها در آنجا سكونت كرده‌اند. 4
در اينجا سخنى هم از ياقوت حموى و ابن منظور نقل مى‌كنيم و سپس به تحقيق مسأله مى‌پردازيم. ياقوت در مورد حجاز مى‌گويد: حجاز عبارت است از رشته كوههايى كه ميان تهامه و نجد كشيده شده است. و سپس از اصمعى نقل مى‌كند كه مكه، تهامى است و مدينه و طايف حجازى. 5 و در مورد جزيرةالعرب مى‌گويد: علت اينكه به آنجا جزيرةالعرب گفته مى‌شود اين است كه درياها و نهرها از هر طرف آنجا را احاطه كرده و سپس مى‌گويد: جزيرةالعرب پنج قسمت است تهامه و حجاز و نجد و عروض و يمن. 6
ابن منظور در تحديد جزيرةالعرب اقوالى